Dizeler
Edebî Sanatın Açıklaması
Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su
Fuzûlî
Şair; bahçe ve bahçıvanlıkla ilgili su, bâğ-bân (bahçıvan), gül-zâr (gül bahçesi), gül kelimelerini bir arada kullanmıştır. Bu beyitte aynı konu ile ilgili kelime ve kelime gruplarının bir arada kullanılmasıyla yapılan sanata tenasüp (uygunluk) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kaktığı Anlam Zenginliği
Aynı konuya ait kelimeler olan su, gül, bahçıvan gibi kelimelerin bir arada kullanılması şiiri daha düzenli ve uyumlu yapar.
Dizeler
Edebî Sanatın Açıklaması
Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış!
Cahit Sıtkı Tarancı
Şair; taşın sert olduğunu, suyun insanı boğduğunu, ateşin yaktığını bilmektedir ancak bu dizelerde bunları bilmiyormuş gibi bir tavır takınmaktadır. Bilinen bir gerçeğin bilinmiyormuş gibi davranılmasıyla yapılan sanata tecahülüarif (bilmezlikten gelme) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kaktığı Anlam Zenginliği
Şairin böyle bir tavır takınması şiire bir anlam güzelliği katar. Sıradan gibi görülen olayların arkasındaki derinliği okuyucuya gösterir.
Dizeler
Edebî Sanatın Açıklaması
Bu sabah hava berrak;
Bu sabah her şey billurdan gibi.
Gök masmavi bu sabah,
Güzel şeyler düşünelim diye.
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar,
Bulutlara hayretinden.
Cahit Sıtkı Tarancı
Günlük hayatta gökyüzünün masmavi olmasının nedeni havanın açık olması, ağaçların yeşermesinin nedeni de bahar mevsiminin gelmesidir. Şair, bu dizelerde günlük hayattaki bu gerçekliklerin nedenini daha güzel ve hayalî bir nedene bağlamıştır. Gökyüzünün masmavi olması, insanlara güzel şeyler düşündürmek istenmesine; ağaçların yeşermesi de ağaçların bulutlara olan hayretine bağlanmıştır. Bu şekilde gerçek hayattaki bir olayın meydana gelmesini güzel ve hayalî bir nedene bağlama sanatına hüsnütalil (güzel nedene bağlama) adı verilir.
Edebî Sanatın Dizelere Kaktığı Anlam Zenginliği
Her zaman gerçekleşen doğa olayları başka nedenlere bağlanılarak şiire anlam genişliği katılmış. Şiir böylece ifade zenginliği kazanmış.
Dizeler
Edebî Sanatın Açıklaması
Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti
Ne sordum ne de söyledi
Kaşlarını yıktı geçti
Âşık Ali İzzet
Şair, bu dörtlükte Mecnun ve Leyla isimlerini kullanarak Mecnun’un Leyla’ya duyduğu aşka atıfta bulunmuştur. Bu sayede kendi aşkının büyüklüğünü anlatmak istemiştir. Anlatımı daha etkili hâle getirmek için geçmişte meydana gelmiş önemli bir olayı ya da yaşamış ünlü bir kişiyi hatırlatma sanatına telmih (hatırlatma) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kaktığı Anlam Zenginliği
Şiirde Leyla ve Mecnun anılarak şair kendi aşkının da güçlü olduğunu böyle büyük bir aşk hikayesinin kahramanları üzerinden vurgulamış. Şiirin mesajı güçlenmiş.
0 Yorumlar
Yorumlarınızı bekliyorum.