9. Sınıf Edebiyat Sayfa 30 Cevapları

SORU: Aşağıda dizelerde geçen bazı edebî sanatların açıklamaları verilmiştir. Bu edebî sanatların şiirlerin anlatımına sağladığı katkıyı size ayrılan bölüme örnekteki gibi yazınız.

✅ CEVAP:

Dizeler	Edebî Sanatın Açıklaması
Şol cennetin ırmakları Akar Allah deyü deyü Çıkmış İslâm bülbülleri Öter Allah deyü deyü Yunus Emre	Yunus Emre, bu dörtlükte insana ait konuşma özelliğini ırmaklara ve bülbüllere yüklemiştir. Şiirde insana ait özelliklerin insan dışı varlıklara yüklenmesine teşhis (kişileştirme) denir. Sanatçılar, bazen teşhis sanatı yaparken bu dörtlükte olduğu gibi insan dışı varlıkları konuşturur. Şiirde insan dışı varlıkları insan gibi konuşturma sanatına intak (konuşturma) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kattığı Anlam Zenginliği Irmaklar ve bülbüller insan gibi konuşturulunca, doğa ve insan arasındaki bağlantı daha canlı ve etkileyici olmuş. Allah'ı övme duygusu güçlenmiş.
Bakın hele şu pirenin işine Henüz girmiş elli sekiz yaşına Topuz ile gül eyledim başına Kirpikleri kırılacak hâl değil Âşık Ömer	Şair, bu dörtlükte yaşadığı bir soruna dikkat çekmek için olayı olduğundan fazla göstermeye çalışmıştır. Bu dizede olduğu gibi herhangi bir durumu olduğundan farklı, abartarak anlatma sanatına mübalağa (abartma) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kattığı Anlam Zenginliği Olay abartılarak anlatılınca dikkat çekiyor, okuyucu olayı daha güçlü ve ilginç algılıyor.

Dizeler	Edebî Sanatın Açıklaması
Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten Namık Kemal	Şair, bu dizelerde hürriyet ve esaret sözcüklerini bir arada kullanmıştır. Bir şiirde anlam bakımından birbirinin karşıtı olan kelimelerin bir arada kullanılmasıyla yapılan sanata tezat (zıtlık) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kattığı Anlam Zenginliği Zıt anlamlı kelimeler yan yana gelince duygu daha güçlü oluyor, özgürlük ve esaretin farkı daha iyi hissediliyor.
Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Mehmet Âkif Ersoy	Şair, bu dizelerde hilâl sözcüğünü benzetme amacı gütmeden Türk bayrağı yerine kullanmıştır. Bir sözü gerçek anlamının dışında benzetme amacı gütmeden başka bir söz yerine kullanma sanatına mecazımürsel (ad aktarması) denir.
Edebî Sanatın Dizelere Kattığı Anlam Zenginliği Hilâl mecaz olarak kullanıldığı için vatan sevgisi ve bayrak sevgisi daha etkili ve anlamlı hâle gelmiş.