Bangalore
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları 154–233. Sayfalar MEB Yayınları (2025-2026)
10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı 3. tema (Sayfa 154-233) cevapları
SohaniSharma
2025–2026 yılı Türk Dili ve Edebiyatı dersi için hazırlanan MEB Yayıncılık 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabının 3. Tema kapsamında yer alan 154–233. sayfaların cevaplarını bu yazıda bulabilirsiniz. Soruların çözümünü tam, doğru ve anlaşılır şekilde hazırladık. Bazı etkinliklerde ise daha kolay kavrayabilmeniz için açıklamaları görsel olarak düzenledik.
SORU: b) Bu olayların sözlü ve yazılı kültüre yansımaları nasıl gerçekleşmiştir?
CEVAP: Bu olaylar sözlü kültürde destan ve efsanelere; yazılı kültürde ise metinlere, hikâyelere ve taşlara kazınan anlatılara yansımıştır. Toplumlar, yaşanan değişimleri bu anlatılar aracılığıyla nesilden nesile aktarmıştır.
SORU: 2. Anlatılarda olağanüstü olayların yer alma sebepleri nelerdir?
CEVAP: Anlatılarda olağanüstü olayların yer alma sebepleri; toplumsal hafızayı güçlendirmek, kahramanlık ve macera duygusunu aktarmak, halkın hayal gücünü beslemek ve toplumun kendine güvenini pekiştirmektir. Efsaneler, var olmayan olayları bile toplumun inancına uygun hâle getirir.
SORU: 3. Hikâyelerde yer aldığı söylenen kök değerler neler olabilir?
CEVAP: Hikâyelerde yer aldığı söylenen kök değerler; geçmişten gelen kahramanlık, cesaret, toplumsal dayanışma, doğru-yanlış anlayışı ve kültürel geleneklerdir. Bu değerler, efsaneler ve destanlar aracılığıyla bugünlere taşınmıştır.
CEVAP: Günümüze uyarlasaydım sade, anlaşılır ve akıcı bir dil kullanırdım. Günlük konuşma diline yakın ama destanın ciddiyetini koruyan bir üslup seçerdim. Böylece gençler destanı daha kolay anlayabilir ve sevebilirdi.
CEVAP: Açgözlülük
SORU: 3. Harnâme ile Yokluk Acısı metinlerinin benzer ve farklı yönlerini örneklerdeki gibi yazınız.
ASLAN VE AV HAYVANLARI
Bir vadide yaşayan av hayvanları, kendilerini sürekli avlayan bir arslanın korkusuyla yaşamaktadır. Hayvanlar bir gün arslanın yanına giderek ona bir anlaşma teklif ederler: Arslan artık pusu kurup avlanmayacaktır; buna karşılık hayvanlar her gün ona yiyeceği miktarda bir hayvanı kendi elleriyle getireceklerdir. Arslan, hileye uğramaktan korksa da hayvanlarla uzun bir tartışmanın ardından bu anlaşmayı kabul eder.
Günler geçer ve bir gün kura tavşana çıkar. Tavşan, arslana gitmeyi bilerek geciktirir. Arslan açlıktan öfkelenmiş bir haldeyken tavşan çıkagelir. Tavşan, gecikmesinin sebebi olarak yolda başka bir arslana rastladığını söyler. İddiasına göre bu yabancı arslan, asıl arslana getirilmekte olan bir başka tavşanı zorla ellerinden almış ve vadi sahibine hakaretler etmiştir.
Bu duruma çok sinirlenen arslan, diğer arslanı bulup cezalandırmak için tavşanın rehberliğinde yola koyulur. Tavşan, arslanı önceden yerini bildiği derin bir kuyunun başına getirir. Arslan kuyuya eğilip baktığında, suyun içinde kendi yansımasını ve yanındaki tavşanın aksini görür. Sudaki görüntüyü kendisine rakip olan arslan ve elindeki tavşan sanan arslan, öfkeyle kuyuya atlar ve boğularak ölür.
Tavşan sevinçle diğer hayvanların yanına döner ve arslanın öldüğünü müjdeler. Tüm hayvanlar tavşanı tebrik eder, tavşan ise bu başarının kendi gücüyle değil, ilahi bir yardım ve fikirle gerçekleştiğini söyler.
Tavşan kura ile seçilir.
Tavşan aslanı kandırır.
Aslan kuyuya düşer ve ölür.
Bu duygular olayların gelişmesini sağlar.
OLAY – Ortak Sonuç
Olaylar düzenli bir sırayla ilerlemektedir. Aslanın hayvanları avlamasıyla başlayan olay, tavşanın planı ve aslanın kuyuya düşmesiyle sonuçlanır. Olay örgüsü sade ve kolay anlaşılırdır. Merak duygusu fabl boyunca korunmuştur.
KAHRAMANLAR – Ortak Sonuç
Kahramanlar fabla uygun şekilde seçilmiştir. Aslan gücü ve kibri, tavşan ise zekâyı temsil etmektedir. Av hayvanları korkak ama çaresizdir. Kahramanların özellikleri fablın iletisini güçlendirmiştir.
 |
Her bölüm için ayrı ayrı “10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Sayfa …” başlıklarını oluşturduk. Böylece aradığınız sayfaya hızlıca ulaşabilir, ihtiyacınız olan çözümü zaman kaybetmeden bulabilirsiniz.
📚 Eğer önceki tema olan 1 ve 2. temaların cevaplarını incelemediyseniz 1. TEMA İÇİN BURAYI , 2. TEMA İÇİN BURAYI tıklayarak önceki sayfaların çözümlerine ulaşabilirsiniz.
Bu yazı, öğrencilerin rahatça kullanabileceği şekilde, tamamen öğrenci dostu bir yapıda hazırlanmıştır. Hemen aşağıda göreceğiniz mavi kutudaki İÇİNDEKİLER bölümünden istediğiniz sayfanın çözümüne kolayca erişebilirsiniz.
Takıldığınız noktaları yorumlara yazabilirsiniz. Kitabın sonraki sayfalarının çözümleri üzerinde çalışmaya devam ediyoruz, bu yüzden bu başlığı takip etmeyi unutmayın.
Kolay gelsin…
Bu tema, 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı cevapları merkez sayfasının bir parçasıdır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 156
BAŞLARKEN: Aşağıdaki karekodda verilen çok modlu metinden faydalanarak soruları cevaplayınız.
KAREKODDA VERİLEN METNİN YAZIYA DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ HALİ
Yazının henüz keşfedilmediği dönemlerde, dilden dile aktarılan her hatıra, zihinlerde toplumsal bir hakikate dönüştü. Sonunda nesilden nesile ulaşan destanlar ve efsaneler tarihe mal oldu. Tarihî konular ve kahramanlar gerekli olarak tarihten alınır; ama bu tarafta tarihî boyutu varken, diğer tarafta tarihin romantik boyutu da mutlaka olmak zorundadır.
Şimdi onları tartışıyorlar: Hazerfen Ahmet Çelebi var mıydı, yok muydu? Hazerfen Ahmet Çelebi tarihi olarak olmamışsa bile toplum onun olmasını ister; çünkü Hazerfen Ahmet Çelebi, beyinlerinde çılgın birisi, uçmayı denemiş bir kişi olarak kalır. Olan macera düşkünlüğümüz, bu bağlamda onun var olduğuna inanmayı sağlar. Yani efsaneler toplumlar için mutlaka gereklidir. Olağanüstü olaylara ilişkin anlatılar, toplumsal hafızaya daha güçlü tutunur. Bu anlatılar, Türkleri ulaşmak istediği dünyaya bir adım daha yaklaştırmış olmalı ve belki de onları aradıkları gerçekliğe ulaştıracak gücü taşır.
Türklerin hakikati arayışı, İslamiyet ile tanışmalarıyla yeni bir boyut kazandı. Türkler, milletler için kısa sayılabilecek bir zaman zarfında İslamiyeti kabul ettiler. İnanç dünyalarında yaşanan bu değişim hızla sosyal yaşamın diğer alanlarına da etki etti. Değişimin en çarpıcı örnekleri ise, kendini sözlü kültürün dinamik taşıyıcısı olan destanlarda gösterdi.
Tarihi karşılaşmalarla topluluklar birbirleriyle karşılaşır. Toplumların kültürleri ve dolayısıyla mitleri de birbirine temas eder; mitler birbirini etkiler, bazen başka bir kültür tarafından şekillendirilir, bazen de uyarlanır. Ama insanlığın gereği, mitlere şüpheyle yaklaşmak değildir. İnsanlığı geliştiren ve tarihi oluşturan şey, mitlerin sürekli olarak yeniden yorumlanmasıdır.
İslamiyet’in kabulü ile birlikte, tek tanrıya iman etme ve diğer her türlü inancı şirk olarak görme anlayışı, eski Türk mitlerinde değişikliklere yol açtı. Din, insan hayatında büyük ve köklü değişiklikler getirdi. Bu, toplumun ürettiği anlatılarda da değişikliğe sebep oldu. Bu değişimi gözlemlemek önemlidir; ama en az bunun kadar önemli olan, bu değişime direnç gösteren unsurları da bu anlatılarda görebilmektir. Bunlar hem anlatı hakkında hem de anlatıyı yaratan toplum hakkında değerli bilgiler verir.
Türklerin İslamiyeti kabulünden sonra yeni dinin temel öğeleri zaman içinde Türk metinlerine de nüfuz etti. Özellikle destanlarda, İslam anlayışı ile çelişen eski unsurlar, yavaş yavaş İslamiyet ile uyumlu yeni unsurlara bırakıldı. Bu değişim, destanlarda bazı öğeleri korumak, bazılarını ise tamamen dönüştürmek şeklinde kendini gösterdi.
Kadim zamanlardan bu yana insan, evreni anlamaya çalıştı. Anlam veremediği her şeyi ustaca bir kurguyla açıkladı ve sonunda bir hikaye anlattı. Bu hikayeleri bazen ateşin etrafında sözle aktardı, bazen taşlara kazıdı. Bu keşfetme arzusu, sonunda insanı mitolojiyle buluşturdu. Anlatılan her efsane, geçmişe ait kök değerleri taşır; bazen bir mezar taşında, bazen bir ağaç dalında, bazen de dilden dile dolaşan bir efsanede kahramanında yaşamaya devam eder.
SORU: 1. a) Milletlerin hayatında köklü değişimlere sebep olan olaylar nelerdir? CEVAP: Milletlerin hayatında köklü değişimlere sebep olan olaylar; dinin kabulü, kültürel karşılaşmalar ve tarihî olaylardır. Örneğin Türklerin İslamiyet’i kabul etmesi, inanç ve sosyal yaşamda büyük değişiklikler yaratmıştır.
SORU: b) Bu olayların sözlü ve yazılı kültüre yansımaları nasıl gerçekleşmiştir?
CEVAP: Bu olaylar sözlü kültürde destan ve efsanelere; yazılı kültürde ise metinlere, hikâyelere ve taşlara kazınan anlatılara yansımıştır. Toplumlar, yaşanan değişimleri bu anlatılar aracılığıyla nesilden nesile aktarmıştır.
SORU: 2. Anlatılarda olağanüstü olayların yer alma sebepleri nelerdir?
CEVAP: Anlatılarda olağanüstü olayların yer alma sebepleri; toplumsal hafızayı güçlendirmek, kahramanlık ve macera duygusunu aktarmak, halkın hayal gücünü beslemek ve toplumun kendine güvenini pekiştirmektir. Efsaneler, var olmayan olayları bile toplumun inancına uygun hâle getirir.
SORU: 3. Hikâyelerde yer aldığı söylenen kök değerler neler olabilir?
CEVAP: Hikâyelerde yer aldığı söylenen kök değerler; geçmişten gelen kahramanlık, cesaret, toplumsal dayanışma, doğru-yanlış anlayışı ve kültürel geleneklerdir. Bu değerler, efsaneler ve destanlar aracılığıyla bugünlere taşınmıştır.
SORU: Anlatmaya bağlı edebî metinlere özgü temel kavramları aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerlere yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 158
Sıra Sizde
DEVLET ANA
SORU: 1. Devlet Ana metninin hangi bilim dallarıyla ilişkili olduğunu düşünüyorsunuz?
CEVAP: Bence Devlet Ana metni en çok tarih bilimiyle ilgili çünkü Osmanlı’nın kuruluş dönemini anlatıyor. Bunun yanında sosyoloji ile de ilişkili, çünkü dönemin toplum yapısını ve insanların nasıl yaşadığını gösteriyor.
SORU: 2. Devlet Ana metni hangi tarihî ve kültürel unsurları yansıtmaktadır? Metinden örnekler vererek açıklayınız.
CEVAP: Metin, Osmanlı’nın kurulduğu dönemdeki alp kültürünü, yani cesaret ve savaşçılığı anlatıyor. Ayrıca ahi teşkilatı gibi dayanışma ve dürüstlük üzerine kurulu yapılar da geçiyor. Köy yaşamı, oba düzeni, misafirperverlik ve dini değerler gibi kültürel unsurlar da var. Mesela alplerin savaş hazırlıkları, oba halkının birlikte hareket etmesi ve ahilerin insanlara yardım etmesi bu kültürü gösteriyor.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 159
Okumayı Yönetebilme
Sıra Sizde
Aşağıdaki görselleri inceleyiniz ve bu görsellerden faydalanarak soruları cevaplayınız.
SORU: 1. Destanlarda ele alınabilecek konular neler olabilir? Düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Destanlarda genellikle savaşlar, kahramanlıklar, olağanüstü varlıklarla mücadele, milletin yaşadığı büyük olaylar ve göçler anlatılabilir. Ayrıca insanların doğayla, hayvanlarla ve düşmanlarla olan mücadelesi de destanlarda sıkça görülür.
SORU: 2. Destan kahramanlarının taşıyabileceği özellikler hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Destan kahramanları genelde çok güçlü, cesur, lider ruhlu ve milletini koruyan kişilerdir. Bazen normal insanlardan farklı olarak olağanüstü güçlere sahip olabilirler. Ayrıca adaletli davranmaları ve halkı için fedakârlık yapmaları da sık görülen özelliklerdir.
SORU: ► Tahlil edeceğiniz destanın başlığından ve yukarıdaki görsellerden faydalanarak destanın içeriğine yönelik tahminlerde bulununuz.
CEVAP: Görsellerde savaşçı alpler ve bir kahramanın gergedanı kovalaması var. Bu yüzden destanda büyük ihtimalle yiğit bir kahramanın tehlikeli görevler yaptığı, yabani hayvanlarla savaştığı ve milletini koruduğu anlatılıyordur. Ayrıca savaş ve mücadele atmosferi yoğun olur diye düşünüyorum.
► Tahlil edeceğiniz destanın içeriğindeki millî kültür ögelerini ortaya çıkarmak amacıyla destanı güdümlü okuma yöntemiyle okuyunuz.
Güdümlü Okuma: Bir metnin açıklamalar yapılarak ya da soru cevap şeklinde okunmasıdır.
SORU: ► Okuma sırasında Oğuz Kağan Destanı’nın içeriğine yönelik aldığınız notları aşağıdaki boşluğa yazınız.
CEVAP: (Aralarından seçebilirsiniz.)
- Oğuz Kağan doğduğunda diğer bebeklerden çok farklıydı, hemen konuşup yürüyebiliyordu.
- Vücudu kıllıydı, çok güçlüydü ve daha küçücükken bile atlara binip avlara gidiyordu.
- Gençliğinde büyük bir ormanda insanlara zarar veren kocaman bir gergedanla karşılaşıyor.
- Oğuz Kağan, gergedanın insanlara kötülük yapmasına dayanamadığı için onu öldürüp halkını koruyor.
- Bu olay, Oğuz Kağan’ın cesur, koruyucu ve milletini düşünen biri olduğunu gösteriyor.
- Daha sonra halkına hitap ederek onlara düzenli bir devlet kurmak istediğini söylüyor; ok, yay, kalkan gibi sözler geçiyor.
- Oğuz Kağan, karşılaştığı beylere onların özelliklerine göre isimler veriyor (Saklap, Karluk, Kalaç gibi).
- Savaşlarda ve yolculuklarda akıllı, becerikli ve cesaretli kişileri ödüllendiriyor.
- Farklı beyliklerle dostluk kuruyor, hediyeler alıyor, sınırları genişletiyor.
- En sonunda büyük bir şölen düzenliyor ve ülkeyi oğulları arasında paylaştırıyor.
SORU: 3. Destanın sözlü kültür ve anlatma geleneğiyle ilişkisi hakkındaki yorumlarınız nelerdir?
CEVAP: Destanlar eskiden sözlü olarak anlatıldığı için halk arasında ağızdan ağıza yayılmıştır. Bu yüzden destanlarda tekrarlar ve akılda kalıcı ifadeler çok olur. Ayrıca ozanlar kopuz çalarak bu hikâyeleri anlattığı için destanlar hem eğlence hem de kültür aktarma aracı olmuştur. Bu geleneğin sayesinde destanlar yüzyıllar boyunca unutulmadan bugüne kadar gelmiştir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 164
Söz Varlığımız
1. Metnin bağlamını göz önünde bulundurarak aşağıdaki kelime ve kelime gruplarının anlamlarına yönelik tahminlerinizi tabloya yazınız. Tahminlerinizi TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.
dile gelmek: 1. dile düşmek 2. konuşma kudreti, yeteneği, olmayan varlık konuşmak, dillenmek.
gütmek: Hayvan veya hayvan sürüsünü önüne katıp otlatmak; bir kimseyi, bir topluluğu kendi düşünce ve amacı doğrultusunda yönetmek, sevk ve idare etmek.
yaman: Güç, etki veya beceri bakımından alışılmışın üzerinde olan; kötü, korkulan
kargı: Silah olarak kullanılan, ucu sivri ve demirli uzun mızrak
toy: ziyafet, düğün
budun: kavim, ırk, millet
buyruk: emir, egemenlik
yetmek: erişmek, ulaşmak
bel bağlamak: birisinin kendisine yardımcı olacağına inanmak, güvenmek.
erişmek: varmak, ulaşmak.
2. Aşağıda Oğuz Kağan Destanı’ndan bir bölüm verilmiştir. Bu bölümde altı çizili kelime veya kelime gruplarını karşılayacak birer ifade yazınız.
Urum Kağan derlerdi, ulu büyük bir Kağan,
Oğuz’un komşusuydu, sol yanında oturan.
Kentleri çok çok idi, sayısız orduları,
Dinlemezdi Oğuz’dan, giden buyrultuları.
Gitmez idi ardından, direnir durur idi,
“Sözünü tutmam!” Diye, söylenir durur idi.
Yarlık gönderdi Oğuz, yarlığın dinlemedi,
Oğuz başına koydu, yok edeyim ben dedi!
Oğuz yola çıkarak, bayraklarını açtı,
Muz-Dağ eteklerini, kırk günden sonra aştı.
buyrultu: buyruk, emir.
sözünü tutmak: sözünü dinlemek, boyun eğip itaat etmek.
yarlık: ferman
başına: akıl
aştı: geçti
SORU: 3. Kullandığınız ifadelerin anlatımı nasıl etkilediğini açıklayınız.
CEVAP: Yerlerine koyduğum ifadeler metnin daha iyi anlaşılmasını sağladığı için metindeki duygu ve düşünceleri rahatça yorumlamamı sağladı.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 165
Aşağıdaki karekodda verilen çok modlu metinden faydalanarak soruları cevaplayınız.
KAREKODDA VERİLEN ÇOKLU METNİN YAZIYA GEÇİRİLMİŞ HALİ
Bu ilhamını uçsuz bucaksız bozkırlardan, keşfedilmemiş bakir coğrafyalardan alan ama kökleri kadim zamanlara uzanan hikâyeler bize kim olduğumuzu fısıldar. Biz, iyinin kötüyle süren amansız mücadelesine ışık tutan hikâyeler anlatırız. Korkusuz kahramanların kutsal nehirleri mesken tutan hâlleri, ruhları… Yolumuzu şaşırdığımızda bize rehber olan onların hikâyeleridir.
Destan, efsane, masal, ninni ve daha niceleri… İşte bütün bunlar bilinmeyen bir dünyanın kapısını aralar. Dilden dile dolaşan her hikâye geçmişimizin izlerini taşır. Tarih biraz da bu hikâyelerde saklıdır. Hikâyemiz kimi zaman mağara duvarlarındaki bir resmin, kimi zaman taşa kazınmış bir izin, kimi zamansa dile gelmiş bir efsanenin derinliğinde bulur köklerini.
Gökbörü, Oğuz Kağan, bir şaman hastalığının günü, ülkenin Dede Korkut’un hikâyelerinde… Bunlar bizim hikâyelerimizdir.
Hikâye anlatmanın esas nedeni, insanın içini dökmesidir. Bu büyük bir ihtiyaçtır. Oldum olası her durumda ve her çağda insanlar, içlerinde kini dışlaştırmak arzusunu duymuşlardır. Bu arzu, bir istekten de öte bir ihtiyaçtır. İnsan, hayvandan farklı olarak yeryüzüne doğmaz, toprakta yaşamaz; dünyada yaşar. Yaşayabilmesi için hayvandan farklı olarak çevre ötesinde bir dünyaya ihtiyacı vardır. Anlamsız bir dünyada yaşamak mümkün değildir. İnsan öncelikle bunun için hikâye anlatır. Hikâyeyi daha iyi anlayabilmek için anlatırız ama bütün bunların kökeninde, bana öyle geliyor ki, insan kendi merakının peşinden giderek kendisini sonsuza ulaştırmaya çalışır.
SORU: 1. Videoda geçen “bize kim olduğumuzu fısıldayan hikâyeler” sözüyle ne anlatılmak istenmiştir? Düşüncelerinizi yazınız.
CEVAP: Bence bu söz, geçmişimizden gelen hikâyelerin bize kim olduğumuzu hatırlattığını anlatıyor. Yani kültürümüzü, değerlerimizi, atalarımızın nasıl yaşadığını bu hikâyelerden öğreniyoruz. Aslında bu söz, hikâyelerin bizim kimliğimizi şekillendirdiğini söylüyor.
SORU: 2. Hikâye anlatma geleneğinin kültürümüze katkıları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Hikâye anlatma geleneği kültürümüzü canlı tutuyor. Eski kahramanları, olayları, inançları nesilden nesile aktarıyor. Böylece hem geçmişimizi unutmuyoruz hem de kültürümüz güçleniyor. Ayrıca bu hikâyeler sayesinde ortak bir kimlik oluşuyor.
SORU: 3. Anlatı geleneğinin yüzyıllar boyunca devam etmesinin sebepleri neler olabilir?
CEVAP: Bence en önemli sebep insanların anlatmaya ihtiyaç duyması. İnsanlar duygularını, düşüncelerini ve yaşadıklarını paylaşmak ister. Ayrıca hikâyeler hem eğlendirir hem öğretir, bu yüzden hiç eskimez. Bir de toplumlar bu yolla kültürlerini koruduğu için anlatı geleneği hep sürmüş.
SORU: 4. Bir sözlü edebiyat ürününün hangi millete ait olduğu nasıl belirlenebilir? Görüşlerinizi açıklayınız.
CEVAP: Bir sözlü edebiyat ürününde o milletin dili, kültürü, gelenekleri ve kahramanları bulunur. Mesela kullanılan kelimeler, anlatılan olaylar ve mekanlar bize ipuçları verir. Bu öğelere bakınca hikâyenin hangi millete ait olduğunu anlayabiliriz.
SIRA SİZDE:
SORU: 1. Aşağıdaki şemada boş bırakılan yerleri neden-sonuç bağlamında Oğuz Kağan Destanı’na uygun olacak şekilde tamamlayınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 166
SORU: 2. a) Oğuz Kağan Destanı’ndan seçtiğiniz bir bölümü koşul ve varsayım ifadeleri kullanarak yeniden yazınız.
CEVAP: SEÇİLEN BÖLÜM “Oğuz Kağan gergedanı öldürerek halkını kurtardı.”
Eğer Oğuz Kağan gergedanla savaşmasaydı, ormandaki insanlar ve hayvanlar büyük tehlike altında kalırdı. Gergedan her gün sürülere saldırmaya devam ederse, bütün yurt zarar görürdü. Bu yüzden Oğuz Kağan, gergedanı yok ederse halkının rahatlayacağını düşündü ve onunla savaşmaya karar verdi.
SORU: b) Seçtiğiniz bölümü ve yazdığınız yazıyı karşılaştırarak koşul ve varsayım ifade eden kelimelerin metne etkisiyle ilgili çıkarımlarınızı açıklayınız.
CEVAP: Koşul ve varsayım ifadeleri metni daha açıklayıcı hâle getiriyor. Olayların “neden” olduğunu ve “ne olabileceğini” anlamamı sağlıyor. Mesela “savaşmasaydı” ve “tehlikede kalırdı” gibi ifadeler, olayın sonucunu düşünmeme yardımcı oldu. Ayrıca metne biraz daha yorum katmış oldum. Yani koşul ve varsayımlar, metni sadece anlatmıyor, aynı zamanda olası sonuçları göstererek daha düşünsel bir hâle getiriyor.
SORU: Aşağıdaki ifadelerin/soruların cevaplarını ilgili boşluklara yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 167
SORU: 1. Aşağıdaki tabloda dil ve anlatım özellikleriyle ilgili yargılar verilmiştir. Bu bilgilerden Oğuz Kağan Destanı’yla ilgili olanları onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz. Belirlediğiniz dil ve anlatım özelliklerinin karşısına metinden örnekler yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Oğuz Kağan Destanı’ndan faydalanarak destan türünün dil ve anlatım özellikleri hakkındaki çıkarımlarınızı yazınız.
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı’na bakınca destanlarda dilin sade ve anlaşılır olduğunu görüyoruz. Anlatımda abartı, benzetme ve kahramanlığı büyüten ifadeler çok kullanılıyor. Olaylar genelde geçmiş zamanla anlatılıyor ve hareket bildiren fiiller ön planda oluyor. Ayrıca destanlarda semboller ve milli değerler anlatımı güçlendiriyor.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 168
SORU: 1. Tahlil ettiğiniz metinden faydalanarak Oğuz Kağan’ın kişilik özelliklerini boş bırakılan alanlara yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Oğuz Kağan Destanı’ndaki kahramanların özelliklerine sahip kişilerle gerçek hayatta karşılaşmanın mümkün olduğunu söyleyebilir misiniz? Düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Oğuz Kağan’ın cesaret, liderlik ve fedakârlık gibi özelliklerine gerçek hayatta rastlamak mümkündür. Ancak destanda onun olağanüstü güçlere sahip olması gibi özellikler abartılıdır ve gerçek hayatta birebir karşılığı yoktur.
SORU: 3. Oğuz Kağan’ın yaşadığı topluma yön vermesinde etkili olan kişilik özellikleri nelerdir?
CEVAP: Cesur olması, adaletli davranması ve halkını düşünmesi toplumun ona güvenmesini sağlamıştır. Ayrıca ileri görüşlü olması sayesinde doğru kararlar almıştır.
SORU: 4. Saklap adlı kahramanın Oğuz Kağan’a karşı tavrının değişmesinde hangi duygu
ve düşünceleri etkili olmuştur?
CEVAP: Saklap, Oğuz Kağan’ın gücünü ordusunu korkuuzca alıp savaşa çıkmasını görünce ona saygı duymuştur. Ayrıca güven ve bağlılık duygusu tavrının değişmesinde etkili olmuştur.
SORU: 5. Aşağıda görseli verilen motiflerin Oğuz Kağan’ın kişiliğinin oluşmasında etkili
olduğunu düşünüyor musunuz? Gerekçelendirerek açıklayınız.
CEVAP: Evet, düşünüyorum. Kurt, at ve demir motifleri Oğuz Kağan’ın güçlü, cesur ve savaşçı bir kişiliğe sahip olduğunu gösterir. Işık motifi ise onun kutsal ve seçilmiş bir lider olarak görülmesini sağlamıştır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 169
SORU: 1. Oğuz Kağan Destanı’nın içeriğine yönelik yaptığınız tahminlerle destanı okuduktan sonra ulaştığınız bilgileri aşağıdaki T diyagramında karşılaştırınız.
Okuma öncesi tahminlerim:
- Oğuz Kağan çok güçlü bir kahramandır.
- Sürekli savaşlar ve akınlar anlatılır.
- Olağanüstü olaylar yer alır.
- Türklerin kuruluşu anlatılır.
- Doğa ile mücadele vardır.
Okuma sonrası tespitlerim:
- Oğuz Kağan hem güçlü hem de akıllı bir liderdir.
- Savaşların yanında adalet ve yönetim vardır.
- Olağanüstü özellikler abartılı şekilde anlatılmıştır.
- Türk boylarının oluşumu açıklanır.
- Doğa unsurları kahramanlığı güçlendirmek için kullanılmıştır.
SIRA SİZDE:
SORU: 1. Oğuz Kağan Destanı’nın olay örgüsünü aşağıdaki şemada sıralayarak yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Olayların gelişiminde destandaki motiflerin rolü hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Destandaki motifler olayların ilerlemesini sağlar. Kurt, at, ışık ve demir gibi motifler Oğuz Kağan’ın gücünü ve liderliğini öne çıkarır. Bu motifler sayesinde olaylar daha etkileyici ve anlamlı hâle gelir.
SORU: 3. Destandaki olaylar, destanın oluştuğu coğrafyada benzer şekillerde bugün yaşanabilir mi? Düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Olağanüstü olaylar bugün aynı şekilde yaşanamaz. Ancak mücadele, göç, doğayla baş etme ve birlik olma gibi durumlar günümüzde de benzer şekilde devam edebilir.
SORU: 4. Oğuz Kağan Destanı’nın Türk kültürü açısından taşıdığı öneme dair görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı Türklerin kökenini, değerlerini ve liderlik anlayışını anlatır. Bu yüzden kültürümüzü tanımamız ve geçmişimizi anlamamız açısından çok önemlidir.
10 sinif edebiyat ders kitabi cevap anahtari
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 171
Oğuz Kağan Destanı ve aşağıdaki metinden faydalanarak çalışmayı yapınız.
➡ Öğretmeninizin rehberliğinde üç gruba ayrılınız.
➡ Her grup için bir sözcü belirleyiniz.
➡ Grup olarak aşağıdaki görevleri yapınız.
I. Grup: Tür ve şekil bölümündeki soruları cevaplayınız.
II. Grup: İçerik bölümündeki soruları cevaplayınız.
III. Grup: Dönem bölümündeki soruları cevaplayınız.
Tür ve şekil
SORU: • Okuduğunuz metinlerin türleri nelerdir?
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı destan türündedir. Hazret-i Ali ile Mağrip’teki Ejderhanın Cengi ise cenkname türüne girer. İki metinde de kahramanlık ve mücadele ön plandadır.
SORU: • Bu metinlerin türünü belirlerken neleri dikkate aldınız?
CEVAP: Kahramanların olağanüstü güçlere sahip olması türü belirlememde etkili oldu. Ayrıca savaş, mücadele ve halkı koruma gibi konuların anlatılması da önemliydi.
SORU: • Bu metinlerin şekil özellikleri nelerdir? Okuduğunuz metinlerin oluşum şekilleri (şiir-düzyazı) metnin anlatımını nasıl etkilemiştir?
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı manzum olarak yazılmıştır. Hazret-i Ali metni ise düzyazı şeklindedir. Bu durum anlatım biçimini etkilemiştir. Manzum metin daha coşkulu ve akılda kalıcıdır. Düzyazı olan cenkname ise olayları daha ayrıntılı ve açıklayıcı anlatır.
İçerik
SORU: • Bu metinlerde ele alınan konular nelerdir?
CEVAP: Her iki metinde de kahramanlık ve kötülükle mücadele anlatılır. Kahramanlar halkını korumak için büyük tehlikelerle savaşır. İnanç ve cesaret de önemli konulardandır.
SORU: • Metinlerin konusunu belirlerken hangi kelime ve kelime gruplarını dikkate aldınız?
CEVAP: “Savaş”, “ejderha”, “kahraman”, “akın”, “gazâ” gibi kelimeler konuyu belirlememde etkili oldu. Bu kelimeler metnin ana düşüncesini yansıtır.
SORU: • Metinlerin benzer içeriklere sahip olmasının sebepleri neler olabilir?
CEVAP: İki metin de toplumun kahramanlık anlayışını yansıtır. Halkın örnek aldığı güçlü ve cesur kişiler anlatılmıştır. Bu yüzden içerikleri benzerdir.
SORU: • Metinlerde anlatılan olayların gerçeklikle ilişkisi hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Olaylar tamamen gerçek değildir. Gerçek kişiler ve olaylar vardır ama olağanüstü unsurlarla süslenmiştir. Bu da anlatımı daha etkileyici yapar.
SORU: • Metinlerde geçen hayalî ve olağanüstü ögelerin anlatıma katkısını açıklayınız.
CEVAP: Bu ögeler metni daha heyecanlı hâle getirir. Kahramanların gücünü ve önemini artırır. Okuyucunun ilgisini canlı tutar.
Dönem
SORU: • Bu metinlerde dönemin sosyal yaşantısını ve kültürünü yansıtan ifadeler nelerdir? Metinlerin günümüze ulaşmasında bunların etkisi olduğunu düşünüyor musunuz? Açıklayınız.
CEVAP: Savaş, at, silah, inanç ve liderlik anlayışı dönemin yaşamını gösterir. İnsanların cesarete ve güce önem verdiği anlaşılır. Toplum düzeni bu şekilde yansıtılmıştır.
SORU: • Metinlerin sözlü geleneğin özelliklerini yansıttığını düşünüyor musunuz? Gerekçelendirerek açıklayınız. Metinlerde günümüzde kullanılan deyimlerden hangilerine yer verilmiştir?
CEVAP: Evet, çünkü sade dil kullanılmıştır. Tekrarlar ve abartılar vardır. Bu özellikler sözlü anlatımı kolaylaştırır. “Canını feda etmek”, “başımın üzerine” gibi deyimler kullanılmıştır. Bu deyimler metni daha canlı yapmıştır.
SORU: • Milletlerin hayatında derin izler bırakan tarihî olayların sözlü olarak anlatılmasının sebepleri neler olabilir? Okuduğunuz metinlerde günlük konuşma diliyle oluşturulan ifadelerin metinlere katkısını açıklayınız.
CEVAP: Eskiden yazı yaygın değildi. Bu yüzden insanlar yaşadıklarını sözlü olarak anlatıyordu. Böylece olaylar unutulmamış oluyordu. Metin daha anlaşılır hâle gelmiştir. Dinleyen veya okuyan kişiler metni kolay kavrar. Anlatım daha samimi olur.
SORU: • Bu metinlerin hangi disiplinlere kaynaklık edebileceğini örnekler vererek açıklayınız.
CEVAP: Tarih, edebiyat, sosyoloji ve kültür alanlarına kaynak olabilir. Çünkü geçmiş yaşam ve inançlar hakkında bilgi verir.
SORU: • Oğuz Kağan Destanı’nda ve Hazret-i Ali ile Mağrip’teki Ejderhanın Cengi‘nde olayların geçtiği coğrafyanın metinlerin oluşumuna katkısı hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Zorlu coğrafyalar güçlü kahramanların ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bozkır, çöl ve uzak diyarlar anlatımı etkilemiştir. Mücadele ruhu coğrafyayla bağlantılıdır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 172
SORU: Manas’ın düşmanlarının üzerine gitmek istemesinin sebepleri neler olabilir? Yazınız.
CEVAP: Manas, İslam’ı yaymak ve kötülükle savaşmak istediği için düşmanlarının üzerine gitmek istemiştir. Halkını korumak ve adalet sağlamak onun için önemlidir. Ayrıca destan kahramanı olduğu için cesaretini ve gücünü göstermek ister.
SORU: 3. Manas’ın kişilik özelliklerini yansıtan beş anahtar kelime yazınız.
CEVAP: Cesur, güçlü, inançlı, lider, kararlı.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 173
SORU: 4. Oğuz Kağan ve Manas’ın kişilik özelliklerinin oluşmasında hangi unsurların etkili olduğunu tartışınız.
CEVAP: Oğuz Kağan ve Manas’ın kişiliklerinin oluşmasında yaşadıkları toplumun değerleri etkili olmuştur. İçinde bulundukları coğrafya, savaşlar ve inanç sistemi onları güçlü ve cesur bireyler hâline getirmiştir. Ayrıca destanlarda yer alan olağanüstü olaylar ve kutsal işaretler, onların liderlik ve kahramanlık özelliklerini pekiştirmiştir.
SORU: 5. Dinlediğiniz/izlediğiniz çok modlu metinde destan kahramanlarının çevrelerine güven vermeleri, toplumla dayanışma içinde olmaları, vefalı ve özverili olmaları gerektiği anlatılmaktadır. Bunun sebepleri hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Tartışınız ve tartışma sonunda ulaştığınız sonuçları yazınız.
CEVAP: Destan kahramanları topluma örnek oldukları için güven veren kişiler olmak zorundadır. Toplumla dayanışma içinde olmaları, halkın birlik ve beraberliğini güçlendirir. Vefalı ve özverili olmaları ise lider olarak benimsenmelerini sağlar. Sonuç olarak bu özellikler, toplumun ayakta kalmasını ve düzenin sağlanmasını kolaylaştırır.
SORU: Aşağıdaki tabloda Oğuz Kağan Destanı’ndan bazı olaylar verilmiştir. Olayların karşısına bunların temsil ettiği millî ve manevi değerlerimizi örnekteki gibi yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 1. Olağanüstü olaylar, insan-doğa ilişkisi, toplumsal yaşam vb. konuları ne tür bir metinle ifade etmek isterdiniz? Gerekçelendirerek yazınız.
CEVAP: Ben bu konuları destan türünde anlatmak isterdim. Çünkü destanlar olağanüstü olayları, insanla doğa arasındaki mücadeleyi ve toplum hayatını etkileyici şekilde anlatır. Ayrıca destanlarda kahramanlık ve millî değerler daha güçlü hissedilir.
SORU: 2. Olağanüstü olay ve kişileri konu edinen anlatıların ilgi görmesinin sebepleri neler olabilir?
CEVAP: Bu tür anlatılar ilgi görür çünkü insanları gerçek hayattan uzaklaştırıp hayal gücünü geliştirir. Olağanüstü kişiler ve olaylar okuyanı meraklandırır ve heyecan verir. Aynı zamanda bu anlatılar toplumların değerlerini yansıtır.
SORU: 3. a) Ad verme, at, ışık vb. motiflerin destandaki anlamları hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
CEVAP: Ad verme motifi kimlik kazanmayı, at gücü ve özgürlüğü, ışık ise kutsallık ve ilahi desteği simgeler. Bu motifler Oğuz Kağan’ın sıradan biri olmadığını gösterir. Kahramanın seçilmiş ve güçlü biri olduğu vurgulanır.
SORU: b) Oğuz Kağan Destanı’nı günümüze uyarlasaydınız destanda nasıl bir dil ve üslup kullanırdınız?
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 174
SORU: 1. Oğuz Kağan’ın düzenlediği akınlarda ona yol gösteren ne olmuştur?
CEVAP: KURT
SORU: 2. Oğuz Kağan Destanı ile ilgili aşağıda verilen soru cevap etkinliğinde ilgili alanları örnekteki gibi doldurunuz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 175
Oğuz Kağan Destanı’yla ilgili aşağıdaki şemada verilen soruları cevaplayınız.
SORU: Destanın olay örgüsünde sizi en çok etkileyen olay nedir? Gerekçesiyle açıklayınız.
CEVAP: Beni en çok etkileyen olay, Karluk’un buzlarla kaplı büyük dağa gidip Oğuz Kağan’ın atını geri getirmesidir. Çünkü çok zor şartlara rağmen vazgeçmemiş ve büyük bir cesaret göstermiştir.
SORU: Destandaki vefa, özveri, cesaret, kararlılık, güven, dayanışma, dostluk, sevgi ve kahramanlık gibi değerlerin hangi kişiler tarafından somutlaştırıldığını belirleyiniz.
CEVAP: Cesaret ve kahramanlık Oğuz Kağan’da, vefa ve özveri Karluk’ta görülür. Dayanışma ve güven Uluğ Ordu Beğ’de, dostluk ve sevgi ise Oğuz Kağan ile beyleri arasındaki ilişkilerde somutlaşır.
SORU: Oğuz Kağan’ın doğduğu, yaşadığı ve mücadele ettiği coğrafyanın özellikleri nelerdir?
CEVAP: Destanda geçen coğrafya geniş bozkırlar, dağlar, nehirler ve zorlu doğa şartlarıyla anlatılır. Bu coğrafya göçebe yaşamı ve mücadeleyi öne çıkarır.
SORU: Oğuz Kağan Destanı’ndaki zaman unsurları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Destanda zaman genelde belirsizdir ve uzun bir dönemi kapsar. Olaylar hızlı geçer ve “bir gün”, “dokuz gün” gibi ifadelerle anlatılır.
Şemadan faydalanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız.
SORU: 1. Belirlediğiniz yapı unsurları ile destanın dil ve anlatım özellikleri arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Destandan örnekler vererek açıklayınız.
CEVAP: Destanın yapı unsurlarıyla dil ve anlatım özellikleri birbiriyle uyumludur. Olaylar hızlı geliştiği için kısa ve açık cümleler kullanılmıştır. Kahramanlık anlatılırken abartılı ifadeler ve benzetmeler yer alır, örneğin Oğuz Kağan’ın gücünün olağanüstü şekilde anlatılması buna örnektir.
SORU: 2. Destanda olayların gelişiminde zaman ve mekânın bir etkisi olduğunu düşünüyor musunuz? Açıklayınız.
CEVAP: Evet, zaman ve mekân olayların gelişiminde etkilidir. Geniş bozkırlar, dağlar ve nehirler akınları ve mücadeleleri zorlaştırır. Zamanın belirsiz olması da olayların destansı ve efsanevi bir hava kazanmasını sağlar.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 177
SORU: 1. a) Oğuz Kağan Destanı’yla aşağıdaki metni tabloda verilen ölçütler doğrultusunda karşılaştırınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: b) Yaptığınız karşılaştırmadan faydalanarak destanlardaki yapı unsurları arasındaki benzerlik ve farklılıkların sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi yazınız.
CEVAP: Her iki destan da milletin zor zamanlarını anlatır ve kahramanlık temasını işler. Ancak biri sözlü kültür ürünü olduğu için olağanüstü olaylara yer verir, diğeri ise yapay destan olduğu için ve yakın tarihte yazıldığı için daha gerçekçidir. Dönem farkı, anlatım ve üslubu da etkilemiştir.
SORU: 2. Destanlardaki zaman kavramının dil ve anlatıma etkisi hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı’nda zaman belirsiz olduğu için olaylar daha efsanevi ve abartılı anlatılmıştır. Üç Şehitler Destanı’nda zaman belli olduğu için anlatım daha gerçekçi ve duygusaldır. Bu durum dilin kullanımını da etkilemiştir.
SORU: 3. Üç Şehitler Destanı’ndan alınan parçadaki sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç ifade eden cümleleri tablodaki ilgili bölüme yazınız. Bu cümlelerin metne katkısı hakkındaki düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 4. Oğuz Kağan Destanı ve Üç Şehitler Destanı’ndaki olayları tutarlık bakımından karşılaştırarak ulaştığınız sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı’nda olaylar kendi içinde tutarlıdır ama olağanüstü ögelerle anlatılır. Üç Şehitler Destanı’nda ise olaylar gerçek tarihî olaylara dayandığı için daha gerçekçi ve mantık çerçevesinde ilerler. İki destanda da olaylar kopuk değildir, kahramanlık ve mücadele teması tutarlı biçimde işlenmiştir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 178
SORU: Onlar da İnsandı adlı romandan alınan aşağıdaki parçayı okuyunuz. Bu parçayla Oğuz Kağan Destanı’nı Venn şemalarında belirtilen ölçütlere göre karşılaştırarak boş bırakılan bölümleri doldurunuz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 179
SORU: 1. Aşağıdaki tabloda Oğuz Kağan Destanı’ndan alınan cümleler verilmiştir. Bu cümlelerde geçen zarfların altını çizerek çeşidini onaylama işareti ( ✔ ) ile işaretleyiniz.
CEVAP:
- Kırk gün geçtikten sonra, yürür oynaşur oldu! (Zaman Zarfı)
- Ormanda avlanarak, bir geyiği avladı. (Durum Zarfı)
- Çok güzel bir kızdı bu, sanki kutup yıldızı! (Miktar Zarfı)
- Bu kurt döndü Oğuz’a, bakmadan sağa sola. (Durum Zarfı)
- Oğuz bunu görünce, o yerde durmuş idi. (Zaman Zarfı)
- Döndü bu kurt Oğuz’a, tıpkı bir insan gibi! (Durum Zarfı)
- Toplattı çadırını, Oğuz duyunca bunu. (Zaman Zarfı)
- Ayıyı astı yine, o ağaçtan aşağı. (Yer-Yön Zarfı)
- Bu İdil sularını, nasıl geçeceğiz biz? (Soru Zarfı)
- Nihayet durdu bir gün, nece sonra günlerden. (Zaman Zarfı)
SORU: 2. Aşağıdaki cümlelerde yer alan zarfların altını çiziniz. Bu zarfların cümleye kattığı anlamı, verilen boşluklara örnekteki gibi yazınız.
CEVAP:
- Saklap adını verdim, sana ad olsun diye. (Sebep)
- Hazret-i Ali bu kez ejderhaya heybetle baktı. (Durum)
- Daha bu yaşta iken, çıkar avlara gider! (Zaman)
- Bu yönde Oğuz Han’a yerince akıl verdi. (Durum)
- Toplandı birdenbire taa hücrelere dağılmış canımız. (Durum)
- Gördük azıcık ışımış. (Miktar)
ZARFLAR KONUSUYLA İLGİLİ KONU ANLATIMI - SLAYT - PDF İÇİN BURAYI TIKLAYIN.
SORU: 3. Zaman ifade eden zarfların Oğuz Kağan Destanı’nın dil ve anlatımına katkısı hakkındaki çıkarımlarınızı yazınız.
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı’nda zaman ifade eden zarflar olayların akışını hızlandırır ve anlatımı canlı tutar. “Bir gün”, “dokuz gün sonra” gibi ifadeler olayların sırasını anlamamızı sağlar. Bu zarflar destanın akıcı ve sürükleyici olmasına katkı sağlar.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 180
SORU: 1. a) Aşağıdaki görsellerden hangisinin/hangilerinin Oğuz Kağan Destanı’nın içeriğini yansıttığını düşünüyorsunuz? İşaretleyiniz.
CEVAP: Görsellerin hepsi Oğuz Kağan Destan'yla ilgili farklı sahneleri yanıtıyor. Sol üstteki içerik Türklerin eski yaşantısıyla ilgili bir sahne. Sağ üstteki görsel Oğuz Kağan'ın alpleriyle yaptığı bir konuşmayı yanıtıyor. Sol alttaki görsel bozkurtun Oğuz Kağan'a yol göstermesini anlatıyor. Sağ alttaki görselde Oğuz Kağan'ın avına ok atmasını anlatıyor.
SORU: 2. Siz olsaydınız “Saklap, Karluk, Kalaç” adlı kahramanlara hangi isimleri verirdiniz? Gerekçelendirerek açıklayınız.
CEVAP: Ben olsaydım Saklap’a “Yardımcı”, Karluk’a “Cesur”, Kalaç’a da “Akıllı” gibi isimler verirdim. Çünkü Saklap zor zamanlarda destek oluyor, Karluk çok zorlu şartlarda atı kurtarıyor, Kalaç ise kapalı evi açarak pratik bir çözüm buluyor. Bu isimler yaptıkları davranışları daha açık anlatırdı.
SORU: 3. Oğuz Kağan Destanı günümüzde söylenseydi anlatımda ne gibi değişiklikler olurdu? Düşüncelerinizi yazınız.
CEVAP: Günümüzde anlatılsaydı dil daha sade ve günlük olurdu. Olağanüstü olaylar yine olurdu ama belki teknolojiyle bağlantılı anlatılırdı. Uzun betimlemeler yerine daha kısa ve hızlı bir anlatım tercih edilirdi.
SORU: 4. Günümüzde bir destan yazacak olsanız hangi olayları konu edinirdiniz? Gerekçelendirerek yazınız.
CEVAP: Ben bir destan yazacak olsaydım vatan savunmasını, doğal afetlerde insanların dayanışmasını ve haksızlıklara karşı mücadele konusunu anlatırdım. Çünkü bu olaylar günümüzde de toplumu bir arada tutuyor. İnsanların zor zamanlarda nasıl kenetlendiğini göstermek isterdim.
SORU: 5. Oğuz Kağan Destanı’nda geçen “bu çağda, bu yerde, bir yerde, bir gün, yine günlerden bir gün, bir büyük orman, Oğuz yurdu” gibi ifadelerin hayalinizde nasıl bir yeri ve hangi zamanı canlandırdığını açıklayınız.
CEVAP: Bu ifadeler bana çok eski zamanları ve geniş bozkırları düşündürüyor. Sanki doğayla iç içe yaşayan bir toplum varmış gibi geliyor. Zaman belli değil ama her şeyin yeni başladığı, destansı bir dönem canlanıyor gözümde.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 181
SORU: Aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerlere uygun değer, disiplin ve tanımları yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 182-183
SORU: 1. Oğuz Kağan Destanı’nı değerlendirmek için aşağıdaki tabloda verilen örnekteki gibi ölçütler belirleyerek metne yönelik duygu ve düşüncelerinizi yazınız.
Belirlediğim ölçütler:
a. Olağanüstü ögeler
b. Kahramanlık
c. Millî değerler
d. İnsan–doğa ilişkisi
e. Dil ve anlatım
Duygu ve düşüncelerim:
a. Olağanüstü olaylar destanı daha ilgi çekici yapıyor.
b. Oğuz Kağan’ın cesareti ve gücü etkileyici geliyor.
c. Türk kültürü ve değerleri açıkça yansıtılıyor.
d. Doğa, destanda hem zorlayıcı hem yol gösterici olarak anlatılıyor.
e. Dil sade ama güçlü olduğu için anlatım akılda kalıyor.
SORU: 2. Oğuz Kağan Destanı’nı okurken kullandığınız okuma stratejisinin, metni anlamaya ve incelemeye katkısı hakkında neler söyleyebilirsiniz? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Oğuz Kağan Destanı’nı okurken önemli yerlerin altını çizerek ve olayları sırayla takip ederek okudum. Bu yöntem, olayları ve kahramanların özelliklerini daha kolay anlamamı sağladı. Ayrıca motifleri ve verilen mesajları fark etmemi kolaylaştırdı.
SORU: Oğuz Kağan Destanı ile ilgili aşağıda verilen çalışmalardan birini seçerek yapınız.
Yerine koy:
► Oğuz Kağan‘ın yerine kendinizi koyarak destandan seçtiğiniz bir bölümü
yeniden yazınız.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ın yerine kendimi koydum. Yurduma zarar veren gergedanı duyunca korktum ama halkımı yalnız bırakamazdım. Silahlarımı alıp ormana gittim. Gergedanı gördüğümde çok güçlü olduğunu anladım. Ama geri dönmek istemedim. Çünkü insanlar benden yardım bekliyordu. Cesaretimi topladım ve onunla savaştım. Onu yenince halkım rahatladı, ben de mutlu oldum.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ın yerine kendimi koydum. Yurduma zarar veren gergedanı duyunca korktum ama halkımı yalnız bırakamazdım. Silahlarımı alıp ormana gittim. Gergedanı gördüğümde çok güçlü olduğunu anladım. Ama geri dönmek istemedim. Çünkü insanlar benden yardım bekliyordu. Cesaretimi topladım ve onunla savaştım. Onu yenince halkım rahatladı, ben de mutlu oldum.
Birleştir
► Oğuz Kağan Destanı’nı başka bir destanla birleştiriniz.
► Oğuz Kağan Destanı’nı başka bir destanla birleştiriniz.
►
Birleştirdiğiniz destanlarda kahramanların karşılaştığı
zorluklar ve verdiği mücadelelerle
ilgili seçtiğiniz bir bölümü yeniden yazınız.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan Destanı’nı Manas Destanı ile birleştirdim. Oğuz Kağan ve Manas, halklarını korumak için birlikte yola çıktılar. Büyük bir düşman ordusuyla karşılaştılar. Doğa şartları çok zordu ama pes etmediler. Biri aklıyla, diğeri gücüyle mücadele etti. Sonunda düşmanı yendiler. Halkları birlikte barış içinde yaşadı.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan Destanı’nı Manas Destanı ile birleştirdim. Oğuz Kağan ve Manas, halklarını korumak için birlikte yola çıktılar. Büyük bir düşman ordusuyla karşılaştılar. Doğa şartları çok zordu ama pes etmediler. Biri aklıyla, diğeri gücüyle mücadele etti. Sonunda düşmanı yendiler. Halkları birlikte barış içinde yaşadı.
Uyarla
► Oğuz Kağan Destanı’nı günümüz koşullarına uyarlayınız.
► Oğuz Kağan Destanı’nı günümüz koşullarına uyarlayınız.
►
Oğuz Kağan günümüzde yaşayan bir mühendis, doktor, öğretmen vb.
olsaydı karşılaşacağı sorunlar ve bunlara üreteceği çözüm yolları neler olurdu?
Bu tespitlerinizi destandan seçeceğiniz bir bölüme uyarlayarak bölümü yeniden
yazınız.
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ı günümüzde bir mühendis olarak düşündüm. Büyük bir şehirde su sıkıntısı vardı. Oğuz Kağan bu sorunu fark etti ve proje geliştirdi. Baraj ve su kanalları planladı. İnsanlarla birlikte çalıştı, kimseyi dışlamadı. Sorunları tek başına değil, ekipçe çözdü. Şehir rahatladı, insanlar ona güvendi.
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ı günümüzde bir mühendis olarak düşündüm. Büyük bir şehirde su sıkıntısı vardı. Oğuz Kağan bu sorunu fark etti ve proje geliştirdi. Baraj ve su kanalları planladı. İnsanlarla birlikte çalıştı, kimseyi dışlamadı. Sorunları tek başına değil, ekipçe çözdü. Şehir rahatladı, insanlar ona güvendi.
Değiştir
►
Oğuz Kağan Destanı’ndaki
bir olayın sonucunu değiştiriniz.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Bu kez Oğuz Kağan kağan olmadı. Gergedanı öldürdü ama halk onu başa geçirmedi. Yine de Oğuz Kağan halkına yardım etmeye devam etti. Gücünü kendi çıkarı için kullanmadı. İnsanlar zamanla onun değerini anladı. Lider olmasa da örnek biri oldu. Halk ona saygı duydu.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Bu kez Oğuz Kağan kağan olmadı. Gergedanı öldürdü ama halk onu başa geçirmedi. Yine de Oğuz Kağan halkına yardım etmeye devam etti. Gücünü kendi çıkarı için kullanmadı. İnsanlar zamanla onun değerini anladı. Lider olmasa da örnek biri oldu. Halk ona saygı duydu.
Farklı kullan
► Oğuz Kağan Destanı’ndaki liderlik ve yardımseverlik anlayışını başka bir alana uyarlayınız.
► Oğuz Kağan Destanı’ndaki liderlik ve yardımseverlik anlayışını başka bir alana uyarlayınız.
►
Oğuz Kağan’ın karar verme becerilerinin bir iş ortamında sağlayacağı
faydaları göz önünde bulundurarak destandan seçeceğiniz bir bölümü yeniden yazınız.
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ı bir şirket yöneticisi gibi düşündüm. Çalışanlar arasında sorunlar vardı. Oğuz Kağan herkesi dinledi ve adil kararlar verdi. Zor bir projede ekibine yol gösterdi. Kimseyi yalnız bırakmadı. Yardım isteyenlere destek oldu. Şirket başarıya ulaştı.
Yansıtma Yazısı: Oğuz Kağan’ı bir şirket yöneticisi gibi düşündüm. Çalışanlar arasında sorunlar vardı. Oğuz Kağan herkesi dinledi ve adil kararlar verdi. Zor bir projede ekibine yol gösterdi. Kimseyi yalnız bırakmadı. Yardım isteyenlere destek oldu. Şirket başarıya ulaştı.
Çıkar
►
Oğuz Kağan Destanı’ndan
bir kahramanı veya olayı çıkarınız.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Destandan gergedanı çıkardım. Oğuz Kağan bu kez doğa felaketiyle mücadele etti. Büyük bir kuraklık oldu. Oğuz Kağan halkını topladı ve çözüm aradı. Birlikte yeni yerler buldular. Bu olayda savaş değil, dayanışma ön plana çıktı. Destanın mesajı değişti ama anlamı kaybolmadı.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Destandan gergedanı çıkardım. Oğuz Kağan bu kez doğa felaketiyle mücadele etti. Büyük bir kuraklık oldu. Oğuz Kağan halkını topladı ve çözüm aradı. Birlikte yeni yerler buldular. Bu olayda savaş değil, dayanışma ön plana çıktı. Destanın mesajı değişti ama anlamı kaybolmadı.
Tersine çevir
►
Oğuz Kağan Destanı’ndaki
olayları tersine çeviriniz.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Bu sefer Oğuz Kağan gergedanı öldürmedi. Onu izledi ve neden saldırdığını anlamaya çalıştı. Gergedanın yaşadığı alanın bozulduğunu fark etti. Halkıyla birlikte hayvanlara zarar vermeden çözüm buldu. Doğayla barış içinde yaşamayı seçti. Böylece hem insanlar hem doğa korundu.
CEVAP:
Yansıtma Yazısı: Bu sefer Oğuz Kağan gergedanı öldürmedi. Onu izledi ve neden saldırdığını anlamaya çalıştı. Gergedanın yaşadığı alanın bozulduğunu fark etti. Halkıyla birlikte hayvanlara zarar vermeden çözüm buldu. Doğayla barış içinde yaşamayı seçti. Böylece hem insanlar hem doğa korundu.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 184
Aşağıdaki görseli inceleyerek soruları cevaplayınız.
SORU: 1. Görselde adları verilen türler, metin türleri içerisinde hangi başlıkta toplanabilir? Niçin?
Cevap: Görselde verilen türler anlatmaya bağlı metinler başlığı altında toplanabilir. Çünkü destan, masal, efsane, Dede Korkut Hikâyeleri, halk hikâyesi, roman ve hikâye bir olayı, kişileri ve yaşananları anlatmaya dayanır. Bu metinlerde olay örgüsü ve anlatıcı vardır.
SORU: 2. Görsel ve aşağıdaki parçadan yola çıkarak belirtilen metin türleriyle ilgili hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?
CEVAP: Bu türlerin sözlü edebiyatla başladığı ve zamanla yazılı edebiyata dönüştüğü söylenebilir. Destan, masal ve efsaneler en eski türlerdir ve halkın hayal gücünü yansıtır. Dede Korkut Hikâyeleri geçiş dönemi eseridir. Roman ve hikâye gibi türler ise daha sonra ortaya çıkmış ve edebiyatın geliştiğini göstermiştir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 185
SORU: 3. Aşağıda bazı mesnevilerden parçalar verilmiştir. Parçaları okuyunuz ve bu mesnevilerin konularına yönelik çıkarımlarınızı ilgili yerlere yazınız.
CEVAP:
Vesîletü’n-Necât (Mevlid) KONU: Peygamberimize duyulan sevgi
Leyla ve Mecnun Konu: Leyla ile Mecnun'un aşkı
Yûsuf ve Zelîhâ Konu: Hz. Yusuf kıssası
İskender-nâme Konu: Büyük İskender'in savaşları
SORU: 4. Beyitlerin numaralarından faydalanarak mesnevilerin uzunlukları hakkındaki tahminlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Mesneviler çok uzun metinlerdir. Yüzlerce hatta binlerce beyitten oluşabilir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 186
SORU: Aşağıdaki afişi inceleyiniz. Afişten yararlanarak okuyacağınız metnin türü ve içeriğine yönelik tahminlerde bulununuz. Tahminlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Metinde kendini güçlü bir öküz olarak düşünen bir eşeğin hikâyesi anlatılıyor olabilir.
HARNÂME MESNEVİSİ KISA BİLGİ, TAM METİN, GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE AÇIKLAMASI konulu yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 189
SORU: 1. Okuduğunuz mesneviyle ilgili aşağıdaki tabloda verilen özellikler doğru ise “D”, yanlış ise “Y”sütununu işaretleyiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz özelliğin açıklamasını yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Okuduğunuz mesnevinin masal, destan gibi sözlü kültür ürünleriyle benzer ve farklı yönleri nelerdir?
CEVAP: Mesnevinin masal ve destan gibi sözlü kültür ürünleriyle benzer ve farklı yönleri
Benzer yönleri:
- Hayvanlar konuşturulmuştur. Bu özellik masallarda da görülür.
- Okuyucuya ders ve öğüt vermeyi amaçlar.
- Olay anlatımına dayalıdır, bir hikâyesi vardır.
- Sade bir mesaj vermek için semboller kullanılmıştır.
Farklı yönleri:
- Mesnevi yazılı bir edebiyat ürünüdür, masal ve destanlar sözlü kültüre aittir.
- Mesnevi aruz ölçüsüyle ve beyitlerle yazılmıştır, masal ve destanlarda böyle bir ölçü yoktur.
- Destanlarda kahramanlık ve millet hayatı ön plandayken bu mesnevide toplumsal eleştiri vardır.
- Masallar genellikle anonimdir, bu mesnevinin yazarı bellidir (Şeyhî).
SORU: Okuduğunuz mesnevi, yukarıdaki parçada sözü edilen meddahların hikâyelerinden biri olabilir mi? Gerekçesiyle açıklayınız.
CEVAP: İçerik açısından bakıldığında olabilir. Çünkü bu mesnevide hayvanlar konuşturulmakta, öğretici ve düşündürücü bir hikâye anlatılmaktadır. Meddahlar da hikâyelerinde ders vermeyi amaçlayan, güldürürken düşündüren anlatılara yer verirler. Ancak anlatım biçimi ve sunuluş şekli bakımından meddah hikâyesi değildir; mesnevi yazılı ve ölçülü bir eserdir, meddahlık ise sözlü ve doğaçlamaya dayalıdır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 190
SORU: 1. Harnâme’de geçen bazı kelime/kelime grupları ve bunların anlamları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Metnin bağlamından faydalanarak kelime/kelime gruplarını anlamlarıyla eşleştiriniz. Yaptığınız eşleştirmenin doğru olup olmadığını yandaki karekoddan kontrol ediniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 191
SORU: 1. Harnâme’den tabloda yer alan anlamları taşıyan dizeler bulunuz. Bu anlamların nasıl sağlandığını örnekteki gibi açıklayınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
Sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, karşılaştırma, benzetme, yakınma, tasarı gibi konu başlıklarını içeren CÜMLEDE ANLAM konu anlatımı ve slaytına BURADAN ulaşabilirsiniz.SORU: 1. a) Aşağıdaki kavramlardan hangisi Harnâme’nin temasını en iyi şekilde yansıtmaktadır?
CEVAP: Açgözlülük
SORU: b) Şairin bu temayı seçme sebebi/sebepleri neler olabilir?
CEVAP: Şair, insanların başkalarında olanı kıskanmasını ve kendi durumlarından memnun olmamalarını eleştirmek istemiş olabilir. Toplumda herkesin her göreve ve nimete layık olmadığını anlatmak için bu temayı seçmiştir. İnsanların haddini bilmesi gerektiğini göstermek istemiştir.
SORU: c) Metnin dil ve anlatımının dönemin diğer türlerine (gazel, kaside, murabba, terkibibent vb.) göre sade olduğu görülmektedir. Şairin bu tercihinin gerekçeleri neler olabilir? Açıklayınız.
CEVAP: Şair, vermek istediği dersi herkesin kolayca anlamasını istemiş olabilir. Hikâye anlatımına dayalı bir eser olduğu için ağır ve süslü bir dil kullanmamıştır. Ayrıca halkın ilgisini çekmek ve öğüdün daha etkili olması için sade bir anlatımı tercih etmiş olabilir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 192
SORU: 2. Harnâme’deki eşeğin olay örgüsü boyunca yaşadığı duyguları aşağıdaki şemada boş bırakılan bölümlere ok yönünde sırasıyla yazınız.
CEVAP:
Bitkinlik🔜Üzüntü🔜 Şikâyet 🔜 Merak 🔜 Özenme 🔜 Umut 🔜 Hırs 🔜 Pişmanlık
SORU: 3. Harnâme’yi okumadan önce metnin içeriği hakkında yaptığınız tahminlerinizi ve okuduktan sonra ulaştığınız bilgileri aşağıdaki T diyagramına yazınız.
CEVAP:
Okumadan
Önce Tahminlerim
- Eşekle ilgili bir hikâye anlatılacaktır.
- Hayvanlar konuşturulabilir.
- Eğlenceli ve masal gibi bir metin olabilir.
- Bir ders veya öğüt verileceğini düşündüm.
Okuduktan
Sonra Ulaştığım Bilgiler
- Eşek, kendi hâlinden memnun değildir ve öküzlere özenir.
- Hayvanlar konuşturularak insanlara ders verilmiştir.
- Açgözlülük ve haddini bilmemek eleştirilmiştir.
- Eser güldürürken düşündüren öğretici bir metindir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 195
SORU: 1. Grubunuzdaki arkadaşlarınızla fikir alışverişi yaparak Harnâme mesnevisi ve Kerem ile Aslı adlı halk hikâyesini aşağıdaki tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Sayfa 188’deki karekodda yer alan tam metinden faydalanarak Harnâme’yi özetleyiniz. Özetleme için aşağıdaki basamakları takip ediniz.
CEVAP: HARNÂME ÖZETİHarnâme, Şeyhî tarafından yazılmış alegorik ve hicivli bir mesnevidir. Eserde çok çalıştırılan, zayıf ve fakir bir eşek anlatılır. Bu eşek, bir gün otlakta rahat yaşayan, iyi beslenen öküzleri görür ve onların neden kendisinden daha iyi durumda olduğunu sorgular.
Eşek, bu durumu akıllı bir eşeğe danışır. Bilge eşek, öküzlerin buğday üretimine katkı sağladığı için değer gördüğünü, kendisinin ise sadece yük taşıdığını söyler. Buna rağmen eşek, öküzler gibi olmak ister ve bir tarlaya girerek ekinleri yemeye başlar.
Ekin sahibine yakalanan eşek ağır şekilde cezalandırılır; kulağı ve kuyruğu kesilir. Sonunda yaptığı hatayı anlar ve “Boynuz isterken kulaktan oldum.” diyerek pişmanlığını dile getirir.
Bu hikâye ile Şeyhî; kanaatkâr olmayı, haddini bilmeyi ve kişinin kendi yerini bilmesi gerektiğini anlatır.
3. Harnâme’yle ilgili aşağıdaki açık uçlu soruları cevaplayınız.
SORU: a) Harnâme’de Türk kültürüne ait unsurlar nelerdir? Açıklayınız.
SORU: a) Harnâme’de Türk kültürüne ait unsurlar nelerdir? Açıklayınız.
CEVAP: Harnâme’de Türk kültürüne ait unsurlar, eserde geçen padişah anlayışı, adalet vurgusu ve tarıma dayalı yaşamla görülür. Öküzlerin buğday üretmesi, halkın geçimini tarım ve hayvancılıkla sağladığını gösterir. Ayrıca eşek ve öküz gibi hayvanlar üzerinden halkın günlük yaşamı anlatılır. Kanaatkârlık ve alın teri de Türk kültüründe önemli değerler olarak öne çıkar.
SORU: b) Harnâme’nin bölümleri nelerdir? Şairin bu bölümleri yazma gerekçeleri neler olabilir?
CEVAP: Harnâme, 126 beyitten oluşan kısa bir mesnevidir. Bir mesnevide bulunması gereken tevhid, na't, padişah medhiyesi, sebeb-i telif, asıl hikâye, dua gibi bölümleri kısaltılmış şekilde bulunur. Asıl önemli bölümler şunlardır:
CEVAP: Harnâme, 126 beyitten oluşan kısa bir mesnevidir. Bir mesnevide bulunması gereken tevhid, na't, padişah medhiyesi, sebeb-i telif, asıl hikâye, dua gibi bölümleri kısaltılmış şekilde bulunur. Asıl önemli bölümler şunlardır:
- Tevhid: Allah’ı övmek için
- Methiye: Padişahı övmek için
- Hikâye: Ders vermek için
SORU: c) Harnâme’nin kahramanı eşeğin yaşadığı coğrafya ile ilgili hangi çıkarımlara ulaşılabilir? Gerekçesiyle açıklayınız.
CEVAP: Tarım ve hayvancılığın yapıldığı bir yer olarak anlaşılır. Eserde otlaklar, ekin tarlaları, buğday ve arpa gibi ürünlerden bahsedilmesi kırsal bir yaşamı gösterir. Bu durum eşeğin köy veya kır ortamında yaşadığını düşündürür.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 196
SORU: 1. Harnâme’deki kişilerin özelliklerini ve olaylardaki rollerini tablodaki ilgili alanlara yazınız.
1. Eşek
Kişilerin özellikleri (fiziksel ve ruhsal):
Zayıf, yorgun, fakir, meraklı, hırslı
Kişilerin
olaylarla ilişkileri:
Hikâyenin ana kahramanıdır, hatayı yapan kişidir.
2. Bilge
eşek
Kişilerin özellikleri (fiziksel ve ruhsal):
Yaşlı, tecrübeli, akıllı, sakin
Kişilerin
olaylarla ilişkileri:
Eşeğe yol gösterir, doğruyu açıklar.
3. Öküzler
Kişilerin özellikleri (fiziksel ve ruhsal):
Güçlü, semiz, rahat, çalışkan
Kişilerin
olaylarla ilişkileri:
Eşeğin özenmesine sebep olurlar.
4. Ekin
sahibi
Kişilerin özellikleri (fiziksel ve ruhsal):
Çalışkan, sinirli, sert
Kişilerin
olaylarla ilişkileri:
Eşeği yakalayıp cezalandırır.
5. Eşeğin
sahibi
Kişilerin özellikleri (fiziksel ve ruhsal):
İlgisiz, acımasız, düşüncesiz
Kişilerin
olaylarla ilişkileri:
Eşeği çok çalıştıran kişidir.
SORU: 2. Aşağıdaki tabloda bazı deyim ve atasözleri verilmiştir. Bu deyim ve atasözlerinden eşeğin durumunu yansıtanları onaylama işareti ( ✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 3. Bir toplumu veya bir kültürü körü körüne taklit etmek, başka bir kültüre benzemek ile ilgili düşüncelerinizi miskin eşeğin başından geçenlerden ve gözlemlerinizden yararlanarak açıklayınız.
CEVAP: Bir toplumu veya kültürü körü körüne taklit etmek her zaman doğru değildir. Harnâme’deki miskin eşek, öküzlere özenerek kendi durumunu beğenmez ve onların yaptığı işi yapmaya çalışır. Ancak bunu yaparken kendi sınırlarını ve görevini unutur. Sonunda hem cezalandırılır hem de elindekini kaybeder. Bu durum, insanın başkasına benzemeye çalışırken kendine zarar verebileceğini gösterir. İnsan, kendi değerlerini bilerek hareket etmelidir.
SORU: 4. Harnâme kişilerinden eşek, bilge eşek ve öküzlerin hangi evrensel değerleri temsil ettiğini yazınız.
CEVAP: Harnâme’de eşek, hırsı ve sabırsızlığı temsil eder. Bilge eşek, aklı, tecrübeyi ve doğru yolu gösteren kişiyi simgeler. Öküzler ise çalışkanlığı ve görevini bilen insanları temsil eder. Bu kişiler üzerinden akıl, kanaatkârlık, emek ve haddini bilme gibi evrensel değerler anlatılır.
SORU: 5. Aşağıdaki parçadan yararlanarak Harnâme’deki dil ve anlatım özellikleri ile yapı unsurları (kişiler, zaman, yer, olay) arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
CEVAP: Harnâme’de dil ve anlatım, verilen mesajı destekleyecek şekilde kurulmuştur. Hayvanlar konuşturularak olaylar daha etkili ve düşündürücü hâle getirilmiştir. Kişiler, zaman, yer ve olaylar basit tutulduğu için okuyucu ana mesajı kolayca anlayabilir. Metni okuyan kişi kendi bilgisine ve yaşantısına göre eserden farklı dersler çıkarabilir. Bu da metnin her okunduğunda yeni anlamlar kazanmasını sağlar.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 197
SORU: Harnâme’den faydalanarak tablodaki soruları gerekçeleriyle cevaplayınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
1. Harnâme’nin yapı unsurlarında aşağıdaki değişikliklerin olması durumunda metnin içeriğinde hangi değişimler yaşanabilir? İlgili bölümlere yazınız.
SORU: Metnin başkişisi eşek yerine bir aslan olsaydı metinde neler değişirdi?
CEVAP: Aslan güçlü bir hayvan olduğu için hikâye zayıflık üzerine olmazdı. Mesaj daha çok gücün yanlış kullanılması olurdu. Eşeğin acizliği ve hatası yerine, aslanın kibri anlatılırdı.
SORU: Metindeki mekân; tarla, bahçe ile otlaklar yerine gemi ve deniz olsaydı içerikte ne gibi değişiklikler meydana gelirdi?
CEVAP: Hikâye tarım ve emek üzerinden ilerlemezdi. Deniz, yolculuk ve tehlike ön plana çıkardı. Mesaj da kanaat, sabır yerine kader ve mücadele olurdu.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 198
SORU: 2. Harnâme’yi siz kaleme alsaydınız nasıl bir mekân kullanırdınız? Açıklayınız.
CEVAP: Ben köy veya çiftlik ortamını seçerdim. Çünkü emek, geçim ve adaletsizlik bu mekânda daha iyi anlatılırdı. Okuyucu mesajı daha kolay anlardı.
SORU: 3. Metnin yapı unsurlarındaki değişikliklerin içeriğe etkisiyle ilgili çıkarımlarınızı yazınız.
CEVAP: Kişi, mekân ve olay değişirse mesaj da değişir. Metnin vermek istediği ders farklılaşır. Bu yüzden yapı unsurları anlamı doğrudan etkiler.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 199
SORU: 1. Yokluk Acısı metninin yapı unsurlarını aşağıdaki hikâye haritasında ilgili bölümlere yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Harnâme ile Yokluk Acısı adlı metinleri aşağıdaki tabloda verilen özelliklere göre karşılaştırarak ilgili alanları onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 3. Harnâme ile Yokluk Acısı metinlerinin benzer ve farklı yönlerini örneklerdeki gibi yazınız.
CEVAP:
Benzerlikler:
-
Her iki metin de olay çevresinde gelişen edebî metindir.
- Her iki metinde de okuyucuya bir ders ve mesaj verilmek istenmiştir.
- Metinlerde kişilerin yaşadıkları olaylar sebep–sonuç ilişkisi içinde anlatılmıştır.
Farklılıklar:
-
Harnâme metninin kişileri insanlar ve hayvanlardan, Yokluk Acısı metninin kişileri insanlardanseçilmiştir.
- Harnâme bir mesnevidir ve şiir şeklinde yazılmıştır; Yokluk Acısı ise düz yazıdır.
- Harnâme’de ölçü, kafiye ve redif gibi şiire ait unsurlar vardır; Yokluk Acısı’nda bu unsurlar yoktur.
- Harnâme’de anlatım daha simgesel ve dolaylıdır, Yokluk Acısı’nda ise anlatım daha gerçekçi ve doğrudandır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 200
1. Harnâme’nin Allah’ın birliğinin anlatıldığı, Hz. Peygamberin ve dönemin padişahının övüldüğü bölümlerinde Arapça, Farsça kelimeler ve tamlamalara daha çok yer verilmiştir. Asıl hikâyenin anlatıldığı bölümde ise daha açık ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır.
SORU: Şair, niçin böyle bir üslup kullanma ihtiyacı hissetmiş olabilir? Gerekçesiyle açıklayınız.
CEVAP: Şair, dinî ve resmî bölümlerin daha ciddi görünmesini istemiştir. Hikâye kısmında ise herkes anlasın diye sade bir dil kullanmıştır.
SORU: 2. Metindeki zaman ile ilgili ifadelerin metne katkısını yazınız.
CEVAP: Zaman ifadeleri olayların sırasını gösterir. Hikâyenin akışını daha anlaşılır yapar.
SORU: 3. Aşağıdaki beyitlerde kullanılan anlatım biçimlerini ilgili boşluklara yazınız. Beyitlerde birden fazla anlatım biçimi kullanılabileceğini unutmayınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 201
Harnâme’nin olay örgüsüyle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
SORU: 1. Eşek, hangi soruya cevap aramaktadır?
CEVAP: Öküzlerin neden güçlü ve rahat yaşadığını merak etmiştir.
SORU: 2. Eşek, sorusuna cevap bulabilmek için hangi yönteme başvurmuştur?
CEVAP: Bilge eşeğe danışmıştır.
SORU: 3. Bilge eşek, kendisine akıl danışan eşeğe hangi tavsiyelerde bulunmuştur?
CEVAP: Haddini bilmesini ve kanaatkâr olmasını söylemiştir.
SORU: 4. Eşek, bilge eşeğin tavsiyelerinden sonra nasıl bir tutum sergilemiştir?
CEVAP: Tavsiyeleri dinlememiş, öküzleri taklit etmiştir.
SORU: 5. Metnin sonunda eşek, bilge eşekle karşılaştığında neler olmuştur?
CEVAP: Başına gelenleri anlayıp pişman olmuştur.
SORU: 6. Metnin ana fikri nedir?
CEVAP: İnsan haddini bilmeli, başkasını körü körüne taklit etmemelidir.
SIRA SİZDE
SORU: Hârnâme’nin yazıldığı dönemde ve günümüzde taşıdığı evrensel ve manevi değerleri aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan bölümlere yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 202
Aşağıda Harnâme’nin yazılışı ile ilgili iki görüş verilmiştir. Bu görüşleri okuyunuz ve aşağıdaki çalışmaları yapınız.
SORU: 1. Harnâme’deki dikkat çekici durumlardan ve yukarıdaki metinlerden faydalanarak aşağıdaki hikâye haritasını örnekteki gibi doldurunuz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Bir sanatçının hayatı hakkında bilgi sahibi olmanın eserin anlaşılmasına katkısını arkadaşlarınızla tartışınız.
Tartışma sonuçlarını yazarak öğrenme duvarına asınız.
CEVAP: Bir sanatçının hayatını bilmek, eserini daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Yazarın yaşadığı olayların esere nasıl yansıdığını fark ederiz. Metindeki mesajları daha kolay çözeriz. Sembollerin neden kullanıldığını anlarız. Eserin yazılma sebebini öğreniriz. Yazarın duygularını daha iyi hissederiz. O dönemin şartlarını tanımış oluruz. Kahramanların davranışlarını daha iyi yorumlarız. Eseri yanlış anlamanın önüne geçeriz. Bu yüzden sanatçının hayatı eser için önemlidir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 203
SORU: 1. Harnâme’yle ilgili duygu ve düşüncelerinizi belirlediğiniz ölçütlere göre tablodaki ilgili bölümlere yazınız.
CEVAP:
Belirlediğim ölçütler – Duygu ve düşüncelerim
1. Evrensellik: Her dönemde geçerli bir mesaj verdiğini düşünüyorum.
2. Dil ve anlatım: Şiir dili ağır ama hikâye kısmı anlaşılır.
3. Konu: İnsanların başkasını taklit etmemesi anlatılıyor.
4. Öğreticilik: Okuyana ders veren bir metin.
5. Etki: Okurken düşündüren ve uyarıcı bir eser.
2. Dil ve anlatım: Şiir dili ağır ama hikâye kısmı anlaşılır.
3. Konu: İnsanların başkasını taklit etmemesi anlatılıyor.
4. Öğreticilik: Okuyana ders veren bir metin.
5. Etki: Okurken düşündüren ve uyarıcı bir eser.
SORU: 2. Not alarak okuma stratejisinin metni anlamaya ve çözümlemeye katkıları nelerdir? Çıkarımlarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP: Not alarak okumak, metni daha iyi anlamamı sağlar. Önemli yerleri kaçırmam. Konuyu daha kolay kavrarım. Olayları ve kişileri karıştırmam. Ana fikri daha rahat bulurum. Metni çözümlerken işim kolaylaşır. Okuduklarım aklımda daha uzun süre kalır. Sorulara daha doğru cevap veririm. Arkadaşlarımla paylaşırken daha net anlatırım. Bu yüzden not alarak okumak faydalıdır.
CEVAP: Not alarak okumak, metni daha iyi anlamamı sağlar. Önemli yerleri kaçırmam. Konuyu daha kolay kavrarım. Olayları ve kişileri karıştırmam. Ana fikri daha rahat bulurum. Metni çözümlerken işim kolaylaşır. Okuduklarım aklımda daha uzun süre kalır. Sorulara daha doğru cevap veririm. Arkadaşlarımla paylaşırken daha net anlatırım. Bu yüzden not alarak okumak faydalıdır.
SORU: 3. Harnâme’nin çözüm bölümünü aşağıdaki iki senaryoya göre yeniden yazınız. Seçtiğiniz senaryoya göre kahramanların davranışlarında nasıl bir değişim olmuştur? Tablodaki ilgili yere yazınız.
CEVAP:
I. Senaryo: Eşek, bilge eşeğin nasihatini dinleyerek ona uygun davranmıştır.
Hikâyenin sonu:
Eşek, bilge eşeğin sözünü dinler ve kendi hâline razı olur. Öküzlere özenmeyi bırakır. Sahibinin verdiği işle yetinir. Böylece başına bir kötülük gelmez ve eski düzeni devam eder.
Yaşanan değişimin gerekçeleri:
Eşek aklını kullanmıştır. Tecrübeye kulak vermiştir. Hırs yapmadığı için zarar görmemiştir.
II. Senaryo: Eşek, tarladaki ekinleri ses çıkarmadan yemiştir.
Hikâyenin sonu:
Eşek sessizce ekinleri yer ve fark edilmez. Bu yüzden sahibi onu dövmez. Eşek bir süre rahat eder ama yine de öküzler gibi olmaz.
Yaşanan değişimin gerekçeleri:
Eşek dikkatli davranmıştır. Hatasını gizlemiştir. Ancak yine de yaptığı iş doğru değildir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 204
EDEBİYAT ATÖLYESİ (ANLATMA)
KONUŞMA
SORU: 1. Türk destanlarıyla ilgili bir sunu hazırlarken aşağıdaki görsellerden hangilerini kullanmanın uygun olacağını düşünürsünüz? İlgili kutucukları onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz. Görsellerin altındaki boşluklara işaretlemelerinizin gerekçelerinizi yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. “Bir kere görmek, bin kere işitmekten önemlidir.” sözünü sunularda görsel kullanmanın önemi ve gerekliliği yönüyle değerlendiriniz. Bu sözün iletmek istediği düşünceleri tartışınız.
CEVAP: Bu söz, görmenin öğrenmede çok etkili olduğunu anlatır. Sunularda görsel kullanmak konunun daha iyi anlaşılmasını sağlar. Görseller anlatılan bilgiyi somutlaştırır. Dinleyenler konuyu daha kolay aklında tutar. Uzun yazılar yerine görseller ilgiyi artırır. Görerek öğrenmek daha kalıcı olur. Sunu daha düzenli ve anlaşılır hâle gelir. Bu söz, sadece dinlemenin yeterli olmadığını anlatmak ister. Öğrenmede görsel destek çok önemlidir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 206-207-208
Performans Görevi
Adı Türk Destanları
Amacı Türk destanlarıyla ilgili bir sunum hazırlayıp sunabilme
Süresi 4 ders saati
SORU: Bu performans görevinde sizlerden okuduğunuz, incelediğiniz destandan hareketle Türk destanlarıyla ilgili bir sunum hazırlayıp sunmanız beklenmektedir. Performans göreviniz için sınıf dışında
hazırlık yapınız. Aşağıdaki yönergeleri takip ederek performans görevinizi yapınız.
CEVAP: Bu ödev için iki ayrı sunum metni hazırladım. İstediğinizi sunabilirsiniz. Arzu ederseniz başka bir destan için benzer bir sunum metni hazırlayabilirsiniz.
SUNUM METNİ 1: ALP ER TUNGA DESTANI
Merhaba arkadaşlar.
Bugün sizlere Türk destanlarından Alp Er Tunga Destanını tanıtacağım.
Alp Er Tunga Destanı, Sakalar Dönemine ait bir destandır. Destanda, MÖ 7. yüzyılda yaşamış ünlü Türk hükümdarı Alp Er Tunga’nın hayatı anlatılır. Alp Er Tunga, cesur, güçlü ve akıllı bir savaşçıdır. Türk milletinin bağımsızlığı için mücadele etmiştir.
Bu destanda Alp Er Tunga’nın İranlılarla yaptığı savaşlar, kazandığı zaferler ve kahramanlığı ön plandadır. Alp Er Tunga sadece bir savaşçı değil, aynı zamanda halkını düşünen bir liderdir. Bu yönüyle Türk destanlarındaki alp tipinin en güzel örneklerinden biridir.
Destan günümüze tam hâliyle ulaşmamıştır. Ancak Divânü Lügati’t-Türk ve Şehnâme gibi eserlerde Alp Er Tunga’dan bahsedilmektedir. En bilinen dizelerden biri Alp Er Tunga’nın ölümü üzerine söylenen ağıttır.
Alp Er Tunga Destanı bize cesaret, vatan sevgisi ve kahramanlık gibi değerleri öğretir. Bu destan, Türklerin eski çağlardan beri güçlü bir devlet ve savaş geleneğine sahip olduğunu gösterir.
Sunumum bu kadardı, teşekkür ederim.
SUNUM METNİ 2: MANAS DESTANI
Merhaba arkadaşlar.
Bugün sizlere Türk dünyasının en uzun destanı olan Manas Destanını anlatacağım.
Manas Destanı, Kazak-Kırgız Türklerine aittir. Yaklaşık 400 bin dizeden oluşur ve bu yönüyle dünyanın en uzun destanıdır. Destan, sözlü kültür yoluyla günümüze kadar ulaşmıştır.
Destanın kahramanı Manas, Türkleri bir araya getiren büyük bir liderdir. Manas, İslamiyet’i yaymak ve Türk boylarını birleştirmek için mücadele eder. Cesur, adaletli ve halkını seven bir kahramandır.
Manas Destanı sadece Manas’ın hayatını değil, oğlu Semetey ve torunu Seytekin hayatını da anlatır. Bu yüzden destan üç kuşak boyunca devam eder. Destanda savaşlar, göçler, dostluklar ve ihanetler yer alır.
Bu destan, Türklerin bozkır hayatını, geleneklerini, inançlarını ve kahramanlık anlayışını çok ayrıntılı şekilde yansıtır. Aynı zamanda İslamiyet’in Türk kültürüyle nasıl birleştiğini gösterir.
Manas Destanı bize birlik olmanın, vatanı korumanın ve inanç uğruna mücadele etmenin önemini anlatır. Bu yüzden Türk kültürü için çok değerli bir destandır.
Dinlediğiniz için teşekkür ederim.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 209
SORU: 1. Aşağıdaki görsellerde yer alan hayvanların hangi kavramları sembolize edebileceklerini ilgili boşluklara yazınız.
CEVAP:
- Tilki: Kurnazlık
- Leylek: Göç, yolculuk
- Kaplumbağa: Sabır
- Tavşan: Hız, korkaklık
- Karınca: Çalışkanlık
- Aslan: Güç, liderlik
- Karga: Uyanıklık
- Kurt: Özgürlük, cesaret
SORU: 2. a) Hangi edebî türlerde kahraman olarak hayvanlara yer verilebilir?
CEVAP: Masal, fabl, destan ve halk hikâyelerinde hayvanlar kahraman olabilir.
SORU: b) Bazı edebî eserlerde hayvanların kahraman olarak seçilme sebepleriyle ilgili neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Hayvanlar insan özelliklerini göstermek için seçilir. Verilmek istenen mesaj daha kolay anlatılır. Öğüt vermek ve ders çıkarmak amaçlanır. Okuyucunun ilgisi daha çabuk çekilir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 210
Aşağıdaki karekodda verilen çok modlu metni dinleyiniz/izleyiniz.
ÇOK MODLU METİNDE VERİLEN FABLIN ÖZETİ
Bir vadide yaşayan av hayvanları, kendilerini sürekli avlayan bir arslanın korkusuyla yaşamaktadır. Hayvanlar bir gün arslanın yanına giderek ona bir anlaşma teklif ederler: Arslan artık pusu kurup avlanmayacaktır; buna karşılık hayvanlar her gün ona yiyeceği miktarda bir hayvanı kendi elleriyle getireceklerdir. Arslan, hileye uğramaktan korksa da hayvanlarla uzun bir tartışmanın ardından bu anlaşmayı kabul eder.
Günler geçer ve bir gün kura tavşana çıkar. Tavşan, arslana gitmeyi bilerek geciktirir. Arslan açlıktan öfkelenmiş bir haldeyken tavşan çıkagelir. Tavşan, gecikmesinin sebebi olarak yolda başka bir arslana rastladığını söyler. İddiasına göre bu yabancı arslan, asıl arslana getirilmekte olan bir başka tavşanı zorla ellerinden almış ve vadi sahibine hakaretler etmiştir.
Bu duruma çok sinirlenen arslan, diğer arslanı bulup cezalandırmak için tavşanın rehberliğinde yola koyulur. Tavşan, arslanı önceden yerini bildiği derin bir kuyunun başına getirir. Arslan kuyuya eğilip baktığında, suyun içinde kendi yansımasını ve yanındaki tavşanın aksini görür. Sudaki görüntüyü kendisine rakip olan arslan ve elindeki tavşan sanan arslan, öfkeyle kuyuya atlar ve boğularak ölür.
Tavşan sevinçle diğer hayvanların yanına döner ve arslanın öldüğünü müjdeler. Tüm hayvanlar tavşanı tebrik eder, tavşan ise bu başarının kendi gücüyle değil, ilahi bir yardım ve fikirle gerçekleştiğini söyler.
Aşağıdaki yönergeleri takip ederek tartışmayı gerçekleştiriniz.
ASLAN VE AV HAYVANLARI
DİNLEME/İZLEME METNİ (ANA METİN)
Aslan ve Av Hayvanları adlı videoya karekoddan ulaşabilirsiniz.
➡ Öğretmeninizin rehberliğinde gruplara ayrılınız.
➡ Her grup için bir sözcü belirleyiniz.
➡ Grup olarak aşağıdaki sorulara cevaplar arayınız. Soruların cevaplarına yönelik tahminlerinizin geçerliliğini kısa cevaplı ve açık uçlu sorularla sorgulayınız.
SORU: • Fablı diğer anlatmaya bağlı edebî metinlerden ayıran özellikler neler olabilir?
CEVAP: Fablarda kahramanlar genellikle hayvanlardır. Hayvanlar insanlar gibi konuşur ve düşünür. Metnin sonunda mutlaka bir ders verilir. Kısa ve öğretici metinlerdir.
SORU:• Dinlediğiniz/izlediğiniz fablda dikkatinizi çeken olaylar nelerdir?
CEVAP: Hayvanların arslanla anlaşma yapması dikkatimi çekti. Tavşanın bilerek geç kalması önemli bir olaydı. Tavşanın arslanı kandırması öne çıktı. Arslanın kuyudaki yansımayı başka bir arslan sanması dikkat çekiciydi. Sonunda arslanın kendi hatasıyla kuyuya düşüp ölmesi akılda kaldı.
SORU:• Dinlediğiniz/izlediğiniz fabldaki bu olayların yerine günlük yaşamda karşılaşabileceğiniz
bir olay işlenseydi olayların akışında ne gibi farklılıklar ortaya çıkabilirdi?
CEVAP: Hayvanlar yerine insanlar olurdu. Olaylar daha gerçekçi anlatılırdı. Ders daha dolaylı verilebilirdi. Olayların süresi daha uzun olurdu.
➡ Tartışma sonunda elde ettiğiniz tutarlı ve geçerli olabilecek sonuçları grup sözcüleri aracılığıyla sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 211
SORU: 1. Dinlediğiniz/izlediğiniz fablda geçen bazı kelimeler ve bu kelimelerin anlamları aşağıda verilmiştir. Anlamların karşısına ilgili kelimeleri yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
Sıra Sizde
SORU: 1. Aşağıda Aslan ve Av Hayvanları adlı fabldan bazı cümleler verilmiştir. Bu cümlelerden yola çıkarak belirlediğiniz açık/örtük iletileri tablodaki alana yazınız.
• Bu alışverişte ziyana düşmemek için kükremiş aslanla anlaşmaya vardılar.
İleti: Güçlüyle başa çıkamayınca anlaşma yapılır.
• Bir sırrı, bir iki kişiye söyledin mi artık o sırra veda et.
İleti: Sır paylaşıldığında sır olmaktan çıkar.
• Ben ateşten yanmışım, yaklaşamam.
İleti: Acı çeken kişi aynı hatayı tekrar etmez.
• Bundan sonra sana gönderilen günlük nafakadan ümidini kes, ben sana doğruyu söylüyorum, doğru ise acıdır.
İleti: Gerçekler bazen acı ama gereklidir.
İleti: Güçlüyle başa çıkamayınca anlaşma yapılır.
• Bir sırrı, bir iki kişiye söyledin mi artık o sırra veda et.
İleti: Sır paylaşıldığında sır olmaktan çıkar.
• Ben ateşten yanmışım, yaklaşamam.
İleti: Acı çeken kişi aynı hatayı tekrar etmez.
• Bundan sonra sana gönderilen günlük nafakadan ümidini kes, ben sana doğruyu söylüyorum, doğru ise acıdır.
İleti: Gerçekler bazen acı ama gereklidir.
SORU: 2. Fablın yazarı olsaydınız yazardan farklı olarak hangi iletiyi/iletileri vermek isterdiniz?
CEVAP: Fablın yazarı olsaydım, aklın güçten üstün olduğu iletisini vermek isterdim. Ayrıca birlik olmanın önemini vurgulardım.
SORU:3. Fabldaki iletileri kendi yaşamınızda hangi olayla/olaylarla ilişkilendirerek vermek isterdiniz?
CEVAP: Bu iletileri, okulda yaşanan bir haksızlıkta arkadaşların birlikte hareket etmesiyle ilişkilendirirdim. Tek başına değil, akıllıca davranınca sorunların çözüldüğünü göstermek isterdim.
SORU: 4. Yazar, dinlediğiniz/izlediğiniz fablı hangi amaçla kaleme almış olabilir? Düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Yazar bu fablı, insanlara ders vermek için yazmış olabilir. Güçlü olanın her zaman haklı olmadığını anlatmak istemiştir. Okuyucuyu düşündürmeyi amaçlamıştır.
SORU: 5. a) Dinlediğiniz/izlediğiniz metnin teması nedir? Metindeki hangi ifadeler metnin temasını belirlemenize yardımcı oldu?
CEVAP: Metnin teması akıl ve zekânın güce üstünlüğüdür. Tavşanın aslanı kandırması ve aslanın kendi hatasıyla ölmesi bu temayı anlamama yardımcı oldu.
SORU: b) Metnin temasının oluşmasında kahramanların hangi davranışları etkili olmuştur?
CEVAP: Tavşanın akıllıca plan yapması temayı etkiledi. Aslanın öfkeli ve düşünmeden davranması da temanın oluşmasını sağladı.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 212
SORU: Aşağıda Aslan ve Av Hayvanları adlı fabldaki kahramanların davranışlarına örnek olabilecek cümleler verilmiştir. Bu cümlelerden yola çıkarak kahramanların duygu ve düşüncelerine yönelik çıkarımlarınızı cümlelerin altındaki boşluklara yazınız.
CEVAP:
Ormandaki av hayvanlarının aslanın yanına gidip aslana “Bundan sonra avlanmaya çıkma.”
demeleri
Av hayvanları: Korkmuşlar ama birlikte çözüm aramışlardır.
Aslan: Gücüne güvenmiş ama anlaşmaya razı olmuştur.
Tavşanın “Bu cefa daha ne vakte kadar sürüp gidecek?” deyip bir o tarafa bir bu tarafa koşturması
Tavşan: Korkmuş, bıkmış ve bir çıkış yolu aramaktadır.
Tavşanın aslandan kurtulmak için ona tuzak kurması
Tavşan: Akıllıca davranmış ve plan yapmıştır.
Aslan: Dikkatsiz ve kendini çok güçlü sanmaktadır.
Tavşanın tasarladığı planı uygulamaya başlamasıyla aslanın aç kalması
Tavşan: Sabırlı ve kararlıdır.
Aslan: Açlıktan sinirli ve öfkelidir.
Tavşanın aslana, “Eğer sana günlük nafaka gerekirse yolu temizle, haydi şimdi gel de o korkusuz
aslanı ortadan kaldır.” demesi
Tavşan: Cesaretlenmiş ve kendine güvenmiştir.
Aslan: Gururu kırılmış ve hırs yapmıştır.
Aslanla tavşanın kuyuya iyice yaklaştıklarında tavşanın ayak sürümesi
Tavşan: Planının işe yarayacağından emindir.
Aslan: Aceleci ve öfkelidir.
Aslanın tavşanı alıp kuyunun başına gitmesi
Tavşan: Sakin ve kontrollüdür.
Aslan: Öfkeli, düşüncesiz ve hataya açıktır.
SIRA SİZDE
Aslan ve Av Hayvanları adlı fablı dinlemeden/izlemeden önce metnin içeriğine yönelik yaptığınız
tahminlerle dinleme/izleme sonrasındaki tespitlerinizi aşağıdaki T diyagramında karşılaştırınız.
Dinleme/İzleme öncesi tahminlerim:
CEVAP: Aslanın çok güçlü olduğu bir hikâye olacağını düşündüm. Av hayvanlarının sürekli korktuğunu tahmin ettim. Olayların aslanın kazandığı şekilde biteceğini sandım.
Dinleme/İzleme sonrası tespitlerim:
CEVAP: Aslan gücüne güvenip kandırıldı. Tavşanın aklıyla aslan yenildi. Av hayvanları birlikte kurtuldu. Hikâye aklın güçten üstün olduğunu gösterdi.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 213
1-3. soruları ön bilgilerinizden ve aşağıdaki çok modlu metinden faydalanarak cevaplayınız.
ÇOK MODLU METNİN YAZIYA DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ HALİ:
MEVLANA CELALEDDİN RUMİ
Hakikatin birliğini aşkla inşa etmek isteyen bir âlimdir o. Farklı suretleri tek bir aynada görerek ayrılıkları ortadan kaldıran bir bilge, Yaradan’ın en güzel suretinin insan olduğuna ve insanın kâinatın ruhu olduğuna inanan bir velidir. Varoluşun sırrını nurlandıran, kalbin dilini zikreden bir gönül sultanıdır. “Gel” çağrısıyla zıtlıkları birleştiren bu mutasavvıf, âlimler sultanı Sultanü’l-ulemâ Muhammed Bahaeddin Veled’in oğlu Muhammed Celaleddin’dir.
Mevlânâ, bilindiği gibi Horasan’ın Belh şehrinde dünyaya gelmiştir. Henüz 4–5 yaşlarındayken babası, ailesi ve yakınlarıyla birlikte Belh’ten ayrılmıştır. Bu yolculuk sırasında Mekke ve Medine’ye gidilmiş, hac farizası yerine getirilmiştir. Ardından babası Bahaeddin Veled, Anadolu topraklarının kendilerine işaret edildiğini söyleyerek bu topraklara yönelmiştir. Kafile, Antep ve Kilis taraflarından Anadolu’ya girmiş, çeşitli şehirlerde konakladıktan sonra Karaman’a ulaşmıştır. Karaman’da yaklaşık yedi yıl kaldıktan sonra Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat’ın davetiyle Konya’ya yerleşmişlerdir.
Sema, Mevlânâ Celaleddin Rûmî’nin Allah’a aşkla ulaşma düşüncesiyle ortaya çıkan bir hâlin sonucudur. Rivayete göre Mevlânâ, kainattaki her şeyin Allah’ın eseri olduğunu düşünerek, canlı-cansız tüm varlıklarda İlahi tecelliyi görmüş ve bu coşkunlukla semaya kalkmıştır. Doğal bir güzellikten ya da bir sesin etkisinden vecde gelerek dakikalarca, hatta saatlerce sema ettiği anlatılır.
Mevlânâ’dan sonra oğlu Sultan Veled ve torunu Ulu Arif Çelebi, onun yaşantısını ve düşüncesini kurumsallaştırarak Mevlevilik yolunun açılmasını sağlamışlardır. Mevlevilikte sema, bu yolun en önemli unsurlarından biri hâline gelmiştir. Mevlevihanelerde amaç, kâmil insan yetiştirmektir. Mevlânâ’nın Mesnevi adlı eserinde “Dinle neyden” diye başlayan bölümde geçen ney de aslında kâmil insanı sembolize eder.
Mevlânâ eserlerinde dinî anlamı aktarmaya çalışır. Ona göre dinin özü, olgun yani kâmil insandır. Bu anlayıştan hareketle edep, ahlak ve güzel davranışların önemini anlatır. İnsanlara, olgun bir insan olarak yetişmelerini öğütler. Onun bütün çabası ve eserlerindeki temel amaç da budur.
SORU: 1. Mevlana’nın aile yapısının, yaşadığı dönem ve coğrafyanın onun kişilik özelliklerinin oluşmasındaki etkisi hakkında düşünceleriniz nelerdir?
CEVAP: Mevlânâ, âlim bir babanın yanında büyüdüğü için küçük yaşta ilimle tanışmıştır. Sürekli şehir değiştirmesi onu başka başka toplumlarla tanıştırmış ve hoşgörülü yapmıştır. Farklı kültürleri görmesi düşüncelerini zenginleştirmiştir. Bu durum onun insanlara sevgiyle yaklaşmasını sağlamıştır.
SORU: 2. Mevlana; eserlerine millî, manevi ve evrensel değerleri yansıtırken kendi hayatından ve kişiliğinden izler katmış mıdır? Dinlediğiniz/izlediğiniz fablı göz önünde bulundurarak düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Evet, Mevlânâ eserlerine kendi hayatından izler katmıştır. Yaşadığı olaylar düşüncelerini etkilemiştir. Fabl ve hikâyelerde verdiği mesajlar, onun ahlaklı ve hoşgörülü kişiliğini yansıtır. Bu yüzden eserleri samimi ve etkileyicidir.
SORU: 3. UNESCO tarafından 2007 yılı “Mevlana Yılı” olarak ilan edilmiştir. Mevlana’nın hangi özelliklerinden dolayı böyle bir karar alınmış olabilir?
CEVAP: Mevlânâ insanları sevgiye ve barışa çağırmıştır. Düşünceleri tüm insanlığa hitap eder. Irk ve din ayrımı yapmamıştır. Bu evrensel düşünceleri nedeniyle böyle bir karar alınmıştır.
SORU: 4. Fablın sonunda yazarın tavşana yaptırım uygulaması gerektiğini düşünüyor musunuz? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle açıklayınız.
CEVAP: Bence tavşana ceza verilmemelidir. Tavşan kendini ve diğer hayvanları korumak için bunu yapmıştır. Zor durumda kaldığı için aklını kullanmıştır. Amacı kötülük değildir.
SORU: 5. Aslan ve Av Hayvanları adlı fablda yazarın aslana adil davrandığını düşünüyor musunuz? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle açıklayınız.
CEVAP: Bence yazar aslana adil davranmıştır. Aslan gücünü kötüye kullanmıştır. Diğer hayvanlara zulmetmiştir. Sonu da yaptığı davranışların sonucudur.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 214
SORU: 1. Horozla İnci ve Şaşkın Tilki adlı fablları aşağıda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 215
SORU: 2. Aslan ve Av Hayvanları adlı fabl ile Açıl Sofram Açıl adlı masaldan alınan parçayı aşağıdaki tabloda verilen özelliklere göre karşılaştırarak uygun olan özelliği onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 216
SORU: 3. Aslan ve Av Hayvanları adlı fabl ile Meş’aleler adlı şiiri 216. sayfadaki tabloda verilen özelliklere göre karşılaştırarak uygun olan özelliği onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 4. Aslan ve Av Hayvanları adlı fabl ile Toprak Ana adlı romandan alınan parçayı tabloda verilen özelliklere göre karşılaştırarak uygun olan özelliği onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 217
SORU: 1. Dinlediğiniz/izlediğiniz fablı aşağıdaki şemada özetleyerek soruları cevaplayınız. Özetinizde fabl planına uygun olarak olayları kendi ifadelerinizle yansıtmaya özen gösteriniz.
CEVAP:
Serim:
Ormanda yaşayan hayvanlar, kendilerini sürekli avlayan aslandan çok korkmaktadır. Bu yüzden aslanla bir anlaşma yaparlar ve her gün ona bir hayvan göndermeyi kabul ederler.
Düğüm:
Sıra tavşana gelir. Tavşan ölmek istemez ve bu durumdan kurtulmanın bir yolunu arar. Aslanı kandırmak için bir plan yapar.
Çözüm:
Tavşan, aslana başka bir aslan olduğunu söyler ve onu bir kuyuya götürür. Aslan, sudaki yansımasını rakip sanıp kuyuya atlar ve ölür.
Öğüt:
Akıl, güçten üstündür. Zorbalık yapanlar sonunda kendi hataları yüzünden zarar görür.
SORU: 2. Fabllarda genellikle kurnazlığıyla ön plana çıkan hayvan tilkidir. Aslan ve Av Hayvanları’nda bu özelliğin tavşana yüklenmesinin sebepleri neler olabilir?
CEVAP: Fabllarda kurnazlık genellikle tilkiye verilir. Ancak Aslan ve Av Hayvanları fablında bu özellik tavşana yüklenmiştir. Bunun bir sebebi, tilkinin etinin yenmeyen bir hayvan olmasıdır. Bu fablda ise aslanın yiyeceği hayvanlar anlatıldığı için, eti yenebilen bir hayvan olan tavşan seçilmiştir. Ayrıca tavşan, güçsüz ve savunmasız bir hayvan olarak bilinir. Yazar, böylece aklın ve zekânın fiziksel güçten daha önemli olduğunu göstermek istemiştir. Tavşan üzerinden, küçük ve zayıf görünen bir canlının bile aklını kullanarak güçlü birini alt edebileceği anlatılmıştır.
SORU: 3. Tavşanın aslanı kolayca ikna etmesi hakkında neler düşünüyorsunuz? Yazınız.
CEVAP: Tavşanın aslanı kolayca ikna etmesi bana göre aslanın kibirli olmasındandır. Aslan kendini çok güçlü gördüğü için söylenenleri sorgulamamıştır. Ayrıca öfkeli ve aç olması da doğru düşünmesini engellemiştir.
SORU: 4. Ormandaki av hayvanlarının toplanıp aslanın avlanmaması yönünde karar almalarıyla
ilgili neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Av hayvanlarının toplanıp karar alması, birlikte hareket ettiklerinde daha güçlü olduklarını gösterir. Tek tek aslana karşı koyamazlar ama birleşince bir çözüm bulmuşlardır. Bu durum, dayanışmanın ve ortak karar almanın önemini anlatır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 218
SORU: 1. Aşağıdaki şemada verilen boşlukları istenen özelliklere uygun biçimde doldurunuz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 2. Aslan ve Av Hayvanları adlı fabldaki kahramanların özelliklerini ve temsil ettikleri değerleri aşağıda boş bırakılan yerlere yazınız.
CEVAP: Fablda aslanın ön plana çıkan özelliklerinden ikisi
- Güçlü olması
- Kendine çok güvenmesi
Aslanın temsil ettiği değer/değerler
- Güç, otorite ve zorbalık
Fablda tavşanın ön plana çıkan özelliklerinden ikisi
- Zeki olması
- Kurnaz ve planlı davranması
Tavşanın temsil ettiği değer/değerler
- Akıl, zekâ ve strateji
Fablda av hayvanlarının ön plana çıkan özelliklerinden ikisi
- Korku içinde yaşamaları
- Birlik olup çözüm aramaları
Av hayvanlarının temsil ettiği değer/değerler
- Dayanışma, yardımlaşma ve birlikte hareket etme
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 219
Aşağıdaki yönergeleri takip ederek dinlediğiniz/izlediğiniz Aslan ve Av Hayvanları fablıyla ilgili çalışmayı yapınız.
➡ Öğretmeninizin rehberliğinde dört gruba ayrılınız.
➡ Her grup için bir sözcü belirleyiniz.
I. Grup: Tema bölümündeki soruları cevaplayınız.
II. Grup: Olay bölümündeki soruları cevaplayınız.
III. Grup: Kahramanlar bölümündeki soruları cevaplayınız.
IV. Grup: Dil ve anlatım bölümündeki soruları cevaplayınız.
Tema
SORU: Temanın etkili bir şekilde yansıtıldığını düşünüyor musunuz?
CEVAP: Evet, düşünüyorum. Akıl ve zekânın güçten üstün olduğu tema fablda açıkça veriliyor.
SORU: Fablın temasını daha iyi ifade etmek için fablda ne tür değişiklikler yapardınız?
CEVAP: Öğüt kısmı biraz daha açık yazılabilirdi. Sonunda kısa ve net bir ders eklenebilirdi.
SORU: Fablın temasının topluma olumlu yansımaları neler olabilir?
CEVAP: İnsanlara akıllı davranmanın önemli olduğunu öğretir. Güce değil, düşünmeye önem vermeyi sağlar.
Olay
SORU: Dinlediğiniz/izlediğiniz fabldaki olaylar hangi sırayla gerçekleşmiştir?
CEVAP: Önce aslan hayvanları avlar.
Sonra hayvanlar aslanla anlaşma yapar.Tavşan kura ile seçilir.
Tavşan aslanı kandırır.
Aslan kuyuya düşer ve ölür.
SORU: Dinlediğiniz/izlediğiniz fablın eksik veya hatalı bir yönü olduğunu düşünüyor musunuz? Gerekçeleriyle açıklayınız.
CEVAP: Bence yok ama aslanın bu kadar kolay kandırılması biraz abartılı olabilir.
SORU: Zaman ve mekân unsurunun olayların gelişimine etkisi hakkında neler söyleyebilirsiniz?
CEVAP: Ormanda geçmesi hayvanların konuşmasını normal gösterir. Zaman belirsiz olduğu için masalsı bir hava oluşur.
Kahramanlar
SORU: Fablda kahramanların olaylar karşısındaki duygusal tepkileri nelerdir? Bu duygular fablın gelişimine nasıl yön vermiştir?
CEVAP: Aslan kibirli ve öfkelidir.
Tavşan korksa da zekice davranır.Bu duygular olayların gelişmesini sağlar.
SORU: Kahramanların yaptıkları hatalar nelerdir?
CEVAP: Aslan çok kibirli davranmıştır. Av hayvanları başta sessiz kalmıştır.
SORU: Kahramanların davranışları örnek alınabilir mi?
CEVAP: Tavşanın akıllı olması örnek alınabilir. Ama yalan söylemesi doğru değildir.
Dil ve anlatım
SORU: Fablda kullanılan anlatım biçimlerinin metne katkıları nelerdir?
CEVAP: Hikâye edici anlatım olduğu için olaylar kolay anlaşılır. Hayvanların konuşturulması ilgiyi artırır.
SORU: Fabl, çizgi roman olsaydı fablın dil ve anlatımında ne gibi değişiklikler olurdu?
CEVAP: Dil daha kısa olurdu. Konuşma balonları ve görseller ön plana çıkardı.
SORU: Fabldaki olaylar gelecek zaman kipi kullanılarak anlatılsaydı anlatımda ne gibi değişiklikler olurdu?
CEVAP: Masalsı hava azalırdı. Anlatım daha resmi ve uzak olurdu.
SORU: Elde ettiğiniz sonuçları grup sözcüleri aracılığıyla aşağıdaki tabloya yazarak arkadaşlarınızla paylaşınız.
➡ Ulaştığınız sonuçlar hakkında diğer grupların farklı görüşlerini yazınız.
TEMA – Ortak Sonuç
Grubumuz, fablın ana temasının aklın güçten üstün olması olduğu sonucuna ulaştı. Tavşanın zekâsı sayesinde güçlü olan aslan yenilmiştir. Bu da bize her zaman güçlü olanın değil, akıllı olanın kazandığını göstermektedir. Tema açık ve anlaşılır bir şekilde verilmiştir.
Grubumuz, fablın ana temasının aklın güçten üstün olması olduğu sonucuna ulaştı. Tavşanın zekâsı sayesinde güçlü olan aslan yenilmiştir. Bu da bize her zaman güçlü olanın değil, akıllı olanın kazandığını göstermektedir. Tema açık ve anlaşılır bir şekilde verilmiştir.
OLAY – Ortak Sonuç
Olaylar düzenli bir sırayla ilerlemektedir. Aslanın hayvanları avlamasıyla başlayan olay, tavşanın planı ve aslanın kuyuya düşmesiyle sonuçlanır. Olay örgüsü sade ve kolay anlaşılırdır. Merak duygusu fabl boyunca korunmuştur.
KAHRAMANLAR – Ortak Sonuç
Kahramanlar fabla uygun şekilde seçilmiştir. Aslan gücü ve kibri, tavşan ise zekâyı temsil etmektedir. Av hayvanları korkak ama çaresizdir. Kahramanların özellikleri fablın iletisini güçlendirmiştir.
DİL VE ANLATIM – Ortak Sonuç
Fablın dili sade ve akıcıdır. Hayvanların konuşturulması anlatımı daha ilgi çekici hâle getirmiştir. Öğüt verici bir anlatım vardır ve okuyucuya ders vermeyi amaçlamaktadır.
Fablın dili sade ve akıcıdır. Hayvanların konuşturulması anlatımı daha ilgi çekici hâle getirmiştir. Öğüt verici bir anlatım vardır ve okuyucuya ders vermeyi amaçlamaktadır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 220
BİRLİKTE ÖĞRENELİM: Aşağıdaki yönergeleri takip ederek çalışmayı gerçekleştiriniz.
➡ Öğretmeninizin rehberliğinde altı kişilik gruplara ayrılınız.➡ Grup üyeleri olarak aşağıda yer alan soruyu, farklı renklerdeki şapkalarda verilen açıklamayı karşılayacak
şekilde cevaplayınız (Grup üyelerinin her biri şapkalardaki açıklamalara göre soruyu
cevaplamalıdır.).
• Aslan, av peşinde koşmak için sürekli çaba sarf etmeli midir yoksa rızkının kendiliğinden gelmesini
bekleyip daha huzurlu bir yaşam mı sürmelidir?
Beyaz Şapka (Tarafsız ve Nesnel)
Aslan, doğada etçil bir hayvandır ve beslenmek için avlanmak zorundadır. Avlanmak, aslanın doğal yaşamının bir parçasıdır. Doğada yiyecek kendiliğinden gelmez, hayvanlar ihtiyaçlarını hareket ederek karşılar. Fabl içinde de aslanın yaşamını sürdürmesi avlanmasına bağlıdır.
Kırmızı Şapka (Duygusal)
Aslanın sürekli av peşinde koşması bana yorucu ve zor geliyor. Onun biraz dinlenmesini ve huzurlu yaşamasını isterdim. Sürekli korku salması beni rahatsız ediyor. Tavşan gibi küçük hayvanların korkması üzücü geliyor.
Siyah Şapka (Olumsuz ve Eleştirel)
Aslanın avlanmaktan vazgeçip rızkının gelmesini beklemesi tehlikelidir. Aç kalabilir ve daha sinirli hâle gelebilir. Bu da hem kendisine hem de diğer hayvanlara zarar verir. Bu durum sonunda aslanın kandırılmasına yol açmıştır.
Sarı Şapka (Olumlu ve İyimser)
Aslan dengeli davranırsa hem avlanabilir hem de huzurlu olabilir. Aşırı hırs yapmazsa diğer hayvanlarla daha az sorun yaşar. Bu şekilde ormanda düzen sağlanabilir. Hem aslan hem de diğer hayvanlar için daha iyi bir yaşam olur.
Yeşil Şapka (Yaratıcı ve Yeni Fikirler)
Aslan avlanmak yerine belirli zamanlarda avlanabilir. Diğer hayvanlarla anlaşma yaparken daha dikkatli olabilir. Ormanda bir düzen kurup herkesin yaşamını sürdürebileceği bir yol bulabilir. Böylece kimse zarar görmez.
Mavi Şapka (Özet ve Karar)
Tüm görüşlere bakıldığında, aslanın tamamen avlanmaktan vazgeçmesi doğru değildir. En uygun çözüm, aslanın doğal düzeni bozmayacak şekilde ve ölçülü avlanmasıdır. Grup olarak, aslanın hem çaba göstermesi hem de aşırıya kaçmaması gerektiğine karar verdik.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 221
SORU: 1. Aşağıdaki tabloda Aslan ve Av Hayvanları adlı fabldan açıklama, ikna etme ve onaylama bildiren cümleler verilmiştir. Cümlelerin ilişkili olduğu kutucukları onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
1. Bundan sonra sen de artık avlanmaya çıkma. Pusuya yatıp bir av peşine düşme. Düşme ki bizi ürkütme ve bu güzelim otlağı, bu tatlı vadiyi bize zehir etme. İKNA ETME
2. Bir kere daha söyle de hikâyen derdimize derman olsun, bir kere daha söyle de can yaralarına merhem olsun. ONAYLAMA
3. Zulüm görmüş, canı yanmış birisinin şu zavallının özrüne kulak ver. Hele yolunu şaşırmış bu zavallıyı, padişahlık makamının zekâtı, şükranı olarak kabul et. Lütfen onu yolundan kovma. İKNA ETME
4. Tavşanın gecikmesinden ötürü aslan öfkeliydi, toprağı kazıyor, kükreyip duruyordu. AÇIKLAMA
5. Her günün payı zahmetsizce aslanın yanına kendi ayaklarıyla gidecekti. Bu suretle onun da eh artık başka bir isteği olmayacaktı. AÇIKLAMA
SIRA SİZDE
SORU: 1. Mevlana, eserlerini yazarken hangi bilim ve sanat dallarından faydalanmış olabilir? Aslan ve Av Hayvanları fablından da örnekler vererek açıklayınız.
CEVAP: Mevlana eserlerini yazarken dinî ilimler, edebiyat ve felsefeden faydalanmıştır. Fıkıh ve hadis bilgisiyle insanlara doğruyu ve yanlışı göstermeyi amaçlamıştır. Edebiyat sayesinde anlatımını güzel ve etkileyici hâle getirmiştir. Felsefe ile insanın davranışlarını ve düşüncelerini sorgulamıştır. Aslan ve Av Hayvanları fablında da bu durum görülür. Aslan güç ve nefsi, tavşan ise aklı temsil eder. Bu da Mevlana’nın hem düşünceyi hem de ahlakı birlikte anlattığını gösterir.
SORU: 2. Mevlana’nın farklı alanlarda (fıkıh, hadis, edebiyat, felsefe) bilgi sahibi olmasının fablın konuları veya iletileri üzerinde nasıl bir etkisi olmuştur? Açıklayınız.
CEVAP: Mevlana’nın birçok alanda bilgi sahibi olması, fablların iletilerini daha derin yapmıştır. Fıkıh ve hadis bilgisi sayesinde adalet, doğruluk ve kul hakkı gibi konular işlenmiştir. Edebiyat bilgisiyle hayvanları konuşturup mesajını daha anlaşılır vermiştir. Felsefe sayesinde güç, akıl ve kibir gibi kavramlar sorgulanmıştır. Aslan ve Av Hayvanları fablında gücün her zaman haklı olmadığı anlatılır. Böylece fabl hem düşündürür hem de insanlara ders verir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 222
SORU: Aslan ve Av Hayvanları adlı fablı değerlendirmek için aşağıdaki tabloda örnekteki gibi ölçütler belirleyerek metne yönelik düşüncelerinizi yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
SORU: 1. Aşağıda Aslan ve Av Hayvanları adlı fablla ilgili film şeridi şeklinde verilen sahnelerde kendinizi kahramanların yerine koyunuz ve sahneyi yeniden kurgulayınız.
1. Film Şeridi: Aslanın av hayvanlarıyla konuşması:
CEVAP: Ben aslanın yerinde olsaydım hayvanları hemen korkutmazdım. Onları dinler, neden böyle bir teklif yaptıklarını anlamaya çalışırdım. Av hayvanları da korkarak değil, daha sakin bir şekilde konuşurdu. Birlikte adil bir yol bulmaya çalışırdık.
2. Film Şeridi: Aslanın tavşanla konuşması:
CEVAP: Ben tavşanın yerinde olsaydım yalan söylemek yerine aslana açıkça korktuğumu söylerdim. Aslanın karşısında saygılı ama cesur olmaya çalışırdım. Aslan da hemen öfkelenmek yerine tavşanı dikkatle dinlerdi.
SORU: 2. Kahramanların fablda sergiledikleri davranışlarıyla kendi kurguladığınız sahnedeki davranışların benzerlik ve farklılıklarını aşağıya yazınız.
CEVAP:
Benzerlikler:
Hem fablda hem de benim kurguladığım sahnelerde aslan güçlü, tavşan ise daha zayıf bir kahramandır. Taraflar konuşarak bir sonuca ulaşmaya çalışmaktadır.
Farklılıklar:
Fablda tavşan aslanı kandırarak kurtulur, benim kurgumda ise dürüstlük ön plandadır. Aslan fablda öfkeli ve kibirliyken, benim sahnemde daha sakin ve anlayışlıdır.
Benzerlikler:
Hem fablda hem de benim kurguladığım sahnelerde aslan güçlü, tavşan ise daha zayıf bir kahramandır. Taraflar konuşarak bir sonuca ulaşmaya çalışmaktadır.
Farklılıklar:
Fablda tavşan aslanı kandırarak kurtulur, benim kurgumda ise dürüstlük ön plandadır. Aslan fablda öfkeli ve kibirliyken, benim sahnemde daha sakin ve anlayışlıdır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 223
SORU: 3. Aslan ve Av Hayvanları adlı fabldan seçtiğiniz sahneyi yeniden kurgularken fablın hangi unsurlarında yaptığınız değişiklikler iletiyi daha etkili bir şekilde yansıtmanızı sağlamıştır? Yazınız.
CEVAP: Seçtiğim sahneyi yeniden kurgularken özellikle kahramanların davranışlarını ve olayın sonucunu değiştirdim. Tavşanı daha dürüst, aslanı daha sakin gösterdim. Bu değişiklikler, zor durumlarda konuşarak ve akılla çözüm bulunabileceğini daha net göstermemi sağladı. Böylece fablın vermek istediği ders bana göre daha etkili oldu.
SORU: 4. Aslan ve Av Hayvanları adlı fablın yazılma amacına ulaştığını düşünüyor musunuz? Gerekçeleriyle yazınız.
CEVAP: Bence Aslan ve Av Hayvanları fablı yazılma amacına ulaşmıştır. Çünkü güçlünün her zaman haklı olmadığını ve aklın güçten üstün olabileceğini anlatıyor. Hayvanlar üzerinden insanlara ders veriyor. Bu yüzden okuyan kişi kolayca mesajı anlayabiliyor.
SORU: Dinleme/izleme sürecindeki deneyimlerinizi değerlendiren bir yansıtma yazısı yazınız. Yazınızda süreçteki duygu, düşünce ve davranışlarınızı göz önünde bulundurunuz.
YANSITMA YAZISI:
Dinleme/izleme sürecine başlarken metnin nasıl ilerleyeceğini merak ettim. Başta sadece olayları anlamaya çalışıyordum ama ilerledikçe kahramanların davranışlarına daha çok dikkat etmeye başladım. Özellikle tavşanın akıllıca düşündüğü ve plan yaptığı bölümler ilgimi çekti. Aslanın öfkesi ve kendine aşırı güvenmesi olayların yönünü değiştirdiği için bu kısımlar beni düşündürdü.
Dinlerken zaman zaman durup “Ben bu durumda olsaydım ne yapardım?” diye kendime sordum. Bu da metni daha iyi anlamamı sağladı. Kahramanların yaşadığı duyguları hayal etmeye çalıştım ve empati kurdum. Not almak, olayları karıştırmadan takip etmemde çok yardımcı oldu. Bazı detayları ikinci kez dinlediğimde daha iyi fark ettim.
Dinleme/izleme sonunda fablın vermek istediği mesajı daha net anladım. Akıl ve sabrın güçten daha önemli olduğunu düşündüm. Bu süreç bana sadece bir hikâye dinletmedi, aynı zamanda günlük hayatta nasıl davranmam gerektiğiyle ilgili dersler verdi. Bu yüzden bu çalışmanın benim için faydalı ve öğretici olduğunu düşünüyorum.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 224
SORU: 1. Aşağıda verilen görseller, edebî metin ve enstrümantal müzik parçasının sizde uyandırdığı duygu ve düşünceler hakkında bir yazı yazmanız istense bunlardan hangisi hakkında yazardınız? Açıklayınız.
CEVAP: Eğer bu üç seçenekten biri hakkında yazı yazmam istenseydi 3. görseli seçerdim. Çünkü bu görsel bana güçlü duygular hissettirdi. Tekerlekli sandalyedeki bir kişinin iki kişi tarafından elinden tutulması bana yardımlaşma, umut ve sevgi duygularını düşündürdü. İnsanların zor zamanlarda birbirine destek olmasının ne kadar önemli olduğunu bu görselde açıkça görebiliyoruz.
Bu görsele baktığımda yalnızlık değil, tam tersine birlikte olma ve dayanışma hissi oluştu. Ellerini manzaraya doğru açmaları, geleceğe dair umutları olduğunu düşündürdü. Bu yüzden bu görsel hakkında yazarken hem duygularımı rahatça anlatabileceğimi hem de insanlara güzel mesajlar verebileceğimi düşünüyorum. Bana göre bu görsel, insan olmanın ve paylaşmanın değerini en iyi şekilde yansıtıyor.
Bu görsele baktığımda yalnızlık değil, tam tersine birlikte olma ve dayanışma hissi oluştu. Ellerini manzaraya doğru açmaları, geleceğe dair umutları olduğunu düşündürdü. Bu yüzden bu görsel hakkında yazarken hem duygularımı rahatça anlatabileceğimi hem de insanlara güzel mesajlar verebileceğimi düşünüyorum. Bana göre bu görsel, insan olmanın ve paylaşmanın değerini en iyi şekilde yansıtıyor.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 225
Performans Görevi
Adı: Fabl Yazma
Amacı: Belirlenen bir tema çerçevesinde fabl yazabilme
Süresi: 4 ders saati
Bu performans görevinde sizlerden dinlediğiniz/izlediğiniz bir metinden hareketle kendi belirlediğiniz bir tema çerçevesinde fabl yazmanız beklenmektedir.
Aşağıdaki aşamaları takip ederek çalışmayı sınıf içinde gerçekleştiriniz.
SORU: Yazma amacınızı, kullanacağınız yöntem ve stratejinizi belirleyiniz.
CEVAP:
Yazma Amacım: Belirlediğim adalet teması çerçevesinde bir fabl yazarak, her zaman adil olmanın ne kadar önemli olduğunu anlatmak istiyorum.
Kullanacağım Yöntem ve Strateji
Kullanacağım Yöntem ve Strateji
- Hayvanları konuşturacağım
- Olayları kısa ve anlaşılır anlatacağım
- Sonunda açık bir ders (ileti) vereceğim
• Yazma sürecinde hangi engellerle (fiziksel, duygusal, bilişsel) karşılaşabilirsiniz? Bu engellere yönelik tedbirlerinizi aşağıdaki alana örnekteki gibi yazınız.
Karşılaşabileceğim engeller
- Büyük harfleri doğru ve kurallara uygun kullanamamak
- Hikâyenin kısa veya eksik kalması
- Düşüncelerimi sıraya koyamamak
Engelleri ortadan kaldırma stratejilerim
- Yazım kılavuzundan yararlanma
- Yazmadan önce taslak oluşturma
- Olay planı hazırlama
• Yazma amacınız doğrultusunda ön bilgilerinizi gözden geçiriniz.
• Fabl yazma sürecinde ön bilgileriniz, gözlemleriniz ve araştırmalarınız yoluyla elde ettiğiniz bilgilerinizi yazma amacınızla ilişkilendiriniz.
• Fablınızın planını çıkararak bölümlerini tasarlayınız. Fablda kullanmayı düşündüğünüz tema ve iletileri aşağıdaki şemalara yazınız. Fablın temasına ve verilecek iletiye karar veriniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 226
Yazma amacınıza uygun olarak aşağıdaki fablları karşılaştırınız.
Horozla Tilki ve Tencereyle Çömlek Fabllarının Karşılaştırılması
Horozla Tilki fablında akıllı olmak ve kandırılmamak konusu anlatılır. Tilki kurnazdır ve horozu kandırmak ister. Horoz ise dikkatli davranır ve tilkiyi kendi silahıyla alt eder. Bu fablda akıl, uyanıklık ve tedbirli olmanın önemi vurgulanır. Mesaj açıkça verilir: Her söylenene hemen inanmamak gerekir.
Tencereyle Çömlek fablında ise eşit olmayan kişilerle arkadaşlık etmenin zararları anlatılır. Tencere güçlü ve sağlamdır, çömlek ise çok kırılgandır. Gezi sırasında çömlek zarar görür ve sonunda kırılır. Bu fabl, insanın kendi durumunu bilmesi ve kendine uygun kişilerle hareket etmesi gerektiğini öğretir.
Benzer yönleri:
İki fablda da hayvanlar ve eşyalar konuşturulmuştur. İkisi de öğretici bir mesaj verir ve sonunda ders çıkarılır.
Farklı yönleri:
Horozla Tilki fablında zeka ve kurnazlık ön plandayken, Tencereyle Çömlek fablında güç farkı ve yanlış arkadaşlık öne çıkar. Birinde kazanan horoz olurken, diğerinde çömlek zarar görür.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 229
TEMA SONU DEĞERLENDİRME
“Dünden Bugüne” temasında okuduğunuz, dinlediğiniz/izlediğiniz metinlerden ve yaptığınız çalışmalardan hareketle aşağıdaki öğrenme günlüğünü doldurunuz.
Öğrenme Günlüğü
• Bu süreçte öğrendiklerim: Bu süreçte destan, Türk destanları, mesnevi ve fabl türlerini öğrendim. Destanların milletlerin tarihini ve kahramanlıklarını anlattığını, mesnevilerin öğüt verici uzun manzum eserler olduğunu, fablların ise hayvanlar üzerinden ders verdiğini öğrendim.
• Kendimi geliştirmek için çaba harcadığım konular: Metin türlerini birbirinden ayırt etmeye ve her türün kendine özgü özelliklerini öğrenmeye çalıştım. Özellikle destan ile fablın farklarını anlamaya dikkat ettim.
• Bu süreçte ilerleme kaydettiğimi düşündüğüm konular: Türleri karşılaştırma konusunda ilerlediğimi düşünüyorum. Türk destanlarıyla fablların konu ve amaç bakımından farklarını daha iyi anladım.
• İlgimi çeken ve araştırmayı düşündüğüm konular: Türk destanları ilgimi çekti. Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikâyeleri hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorum.
• Pekiştirmem gereken konular: Mesnevinin özelliklerini karıştırmamak için tekrar yapmam gerekiyor.
• Bu süreçte iş birliği yaparak öğrendiklerim ve grubumun başarısına
katkılarım: Grup çalışmaları sayesinde destan ve fabl konularını arkadaşlarımla tartışarak daha iyi öğrendim. Fikirlerimi paylaşarak grup çalışmalarına katkıda bulundum.
• Daha detaylı incelediğim konular: Fabllarda verilen öğütler ile destanlardaki kahramanlık anlayışını daha detaylı inceledim.
• Bu süreçte öğrendiğim bilgilerden gelecekte kullanabileceklerim: Bu bilgileri yazılı sınavlarda, metin yorumlama sorularında ve kendi yazacağım fabl veya mesnevi denemelerinde kullanabilirim.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 230
1-3. soruları aşağıdaki metinden faydalanarak cevaplayınız.
SORU: 1. Yukarıdaki metin Atatürk Kurtuluş Savaşında adlı yapma destandan alınmıştır. Bu metnin yapma bir destandan alındığını gösteren belirgin özellikler nelerdir? Yazınız.
CEVAP: Bu metin yapma destandır çünkü yazarı bellidir ve yakın bir tarihi olayı anlatır. Atatürk ve Kurtuluş Savaşı gibi gerçek tarihî kişiler ve olaylar konu edilmiştir. Ayrıca metin şiir şeklinde yazılmıştır ve Atatürk olağanüstü özelliklerle yüceltilmiştir. Bunlar yapma destanların özellikleridir.
SORU: 2. Destanın konusunu göz önünde bulundurarak bu destanın yazılma sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi açıklayınız.
CEVAP: Bu destan, Kurtuluş Savaşı’nın önemini anlatmak ve Atatürk’ü yüceltmek için yazılmıştır. Amaç, milletin yaşadığı zor günleri ve Atatürk’ün liderliğini gelecek nesillere aktarmaktır. Aynı zamanda insanlara vatan sevgisi ve milli birlik duygusu kazandırmak için yazılmış olabilir.
3. Metinle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A) Göç konusu işlenmiştir.
B) Olağanüstü unsurlara yer verilmiştir.
C) Mekân ve zaman unsurları belirgin değildir.
D) Tarihî şahsiyetlerin başından geçen olaylar anlatılmıştır.
E) Türk destanlarında yaygın olarak görülen motifler kullanılmıştır.
CEVAP: D) Tarihî şahsiyetlerin başından geçen olaylar anlatılmıştır. Metinde Atatürk’ün Samsun’a çıkışı ve Kurtuluş Savaşı süreci anlatılmaktadır. Bu nedenle tarihî bir şahsiyetin yaşadığı olaylardan söz edilmektedir.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 231
SORU: 4. Buna göre aşağıdakilerden hangisinin II. grubun 15 puan alarak kazanabileceği “Sözlerin Çağrışımsal Gücü” adlı oyunun diyaloğu olabileceğini tespit ediniz. İlgili kutucuğu onaylama işareti (✔) ile işaretleyiniz.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
2. diyalogda:
Aruz ölçüsü → Gazel (Gazel, aruz ölçüsüyle yazılır.)
İntak sanatı → Fabl (Fabllarda hayvanlar konuşturulur.)
Olağanüstülük → Destan (Destanlarda olağanüstü unsurlar vardır.)
Üçü de doğru olduğu için II. grup 3 × 5 = 15 puan alır ve oyunu kazanır.
Aruz ölçüsü → Gazel (Gazel, aruz ölçüsüyle yazılır.)
İntak sanatı → Fabl (Fabllarda hayvanlar konuşturulur.)
Olağanüstülük → Destan (Destanlarda olağanüstü unsurlar vardır.)
Üçü de doğru olduğu için II. grup 3 × 5 = 15 puan alır ve oyunu kazanır.
SORU: 5. Siz de “Sözlerin Çağrışımsal Gücü” adlı oyuna yönelik I. grubun 10, II. grubun 5 puan alarak etkinliği sonlandıracağı bir diyalog oluşturunuz.
Gruplar arası diyalog
1. eşleşme
I. Grup: Mesnevi
II. Grup: Mevlâna
👉 Doğru çağrışım → II. grup 5 puan
2. eşleşme
I. Grup: Olağanüstülük
II. Grup: Masal
👉 Yanlış çağrışım (destan olmalıydı) → I. grup 5 puan
3. eşleşme
I. Grup: İntak sanatı
II. Grup: Şiir
👉 Yanlış çağrışım (fabl olmalıydı) → I. grup 5 puan
I. Grup: Mesnevi
II. Grup: Mevlâna
👉 Doğru çağrışım → II. grup 5 puan
2. eşleşme
I. Grup: Olağanüstülük
II. Grup: Masal
👉 Yanlış çağrışım (destan olmalıydı) → I. grup 5 puan
3. eşleşme
I. Grup: İntak sanatı
II. Grup: Şiir
👉 Yanlış çağrışım (fabl olmalıydı) → I. grup 5 puan
Sonuç – Puan Durumu
I. Grup: 10 puan
II. Grup: 5 puan
✔️ Etkinlik bu şekilde istenen puanlarla tamamlanmış olur.
I. Grup: 10 puan
II. Grup: 5 puan
✔️ Etkinlik bu şekilde istenen puanlarla tamamlanmış olur.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 232
6-8. soruları aşağıdaki metinlere göre cevaplayınız.
SORU: 6. İkinci metnin ana fikri nedir?
CEVAP: İnsan alçakgönüllü olursa yükselir, kendini büyük görmeyen kişi değer kazanır.
SORU: 7. Metinlerin dil ve anlatımındaki farklılığın temel sebebi nedir?
CEVAP: Birinci metin bilgi vermek için yazılmıştır, ikinci metin ise öğüt vermek için edebî ve mecazlı bir dille yazılmıştır.
SORU: 8. Verilen birinci metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İkinci metinde belirtilen olayın yol açtığı bir sonuçtan söz edilmektedir.
B) İkinci metindeki bir öngörüyü desteklemek için kanıtlar ileri sürülmektedir.
C) İkinci metinde ortaya konulan durum hakkında tespitlerde bulunulmaktadır.
D) İkinci metindeki bir ifadenin hangi koşullarda gerçekleşeceği belirtilmektedir.
E) İkinci metinde bir varlığın oluşumuna yönelik kurgusal değerlendirmeye yer verilmiştir.
CEVAP: E) İkinci metinde kurgusal bir değerlendirme vardır.
10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları Sayfa 233
9. Aşağıdaki kutucuklarda mesnevi nazım biçimiyle ilgili bazı bilgiler verilmiştir.
SORU: Bu bilgileri örnekteki gibi sebep-sonuç ilişkisi oluşturacak şekilde eşleştiriniz. Elde ettiğiniz sebep-sonuç cümlelerinizi ilgili alanlara yazınız.
CEVAP: Görselde verilmiştir. Yazıları netleştirmek için görsele tıklayın.
10-11. soruları aşağıdaki metinden faydalanarak cevaplayınız.
SORU: 10. Günümüzde fabl türünün özelliklerinin çizgi filmlerde kullanılmasının çocukların bilişsel gelişimine ne gibi katkıları olabilir?
CEVAP: Fabllar çizgi filmlerle anlatılınca çocukların dikkatini daha kolay çeker. Hayvanlar konuştuğu için çocuklar olayları daha iyi anlar ve aklında tutar. Doğru–yanlış, iyi–kötü gibi kavramları fark etmelerine yardımcı olur. Ayrıca düşünme, neden-sonuç kurma ve hayal gücü gelişir.
SORU: 11. Fabllar hangi özelliklerinden dolayı çocukların dünyasında yer edinmiş
olabilir?
CEVAP: Fabllar kısa ve eğlenceli olduğu için çocuklar tarafından sevilir. Hayvan kahramanlar çocukların ilgisini çeker. Öğüt verirken sıkıcı olmaz. Basit bir dille anlatıldığı için çocuklar fablları kolayca anlar ve mesajını kavrar.
3. TEMANIN SONU
SEVGİLİ ÖĞRENCİLER, KİTAP ÇÖZÜMÜ 4. TEMADAN DEVAM EDİYOR.
ÇÖZÜMLERE AŞAĞIDAKİ BAĞLANTIDAN ULAŞABİLİRSİNİZ.
10. Sınıf 4. Tema Cevapları
🔙 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Tüm Tema Cevapları
Ahmedabad
SEVGİLİ ÖĞRENCİLER, KİTAP ÇÖZÜMÜ 4. TEMADAN DEVAM EDİYOR.
ÇÖZÜMLERE AŞAĞIDAKİ BAĞLANTIDAN ULAŞABİLİRSİNİZ.
10. Sınıf 4. Tema Cevapları
🔙 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Tüm Tema Cevapları
){kind=link}