Şeyh Galip, divan edebiyatının son büyük şairi olduğu gibi önemli şairlerinden de biridir. Türk Dili ve Edebiyatı derslerinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu yazımızda Şeyh Galip'in hayatını ve edebi yönünü, tüm eserlerini ve AYT'deŞeyh Galip hakkında sorulan çıkmış test sorusunu da içeren test sorularını bulabilirsiniz.
Ayrıca yazının sonundaki indirme bölümünden hemen altta görsellerini ördüğünüz Şair Bâkî Sunusunu (Slayt) ve tüm anlatımları içeren Şeyh Galip PDF Ders Notunu bilgisayarınıza ya da telefonunuza güvenle indirebilirsiniz.
Fikirlerinizi, sorularınızı ve yorumlarınızı yazının sonundaki yorum bölümüne ekleyebilirsiniz.
İyi çalışmalar...
Şeyh Galip'in Hayatı
- 18. yüzyıl Divan şairlerinden olan Şeyh Galip, 1757 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Asıl adı Mehmed Esad'dır. Daha sonra şiirlerinde "Galip" mahlasını kullanmış ve bu adla tanınmıştır.
- İlk şiirlerinde hocasının verdiği "Esad" mahlasını kullanmıştır. Ancak dönemde aynı mahlası kullanan başka şairlerin bulunması nedeniyle daha sonra "Galip" mahlasını tercih etmiştir.
- Şeyh Galip genç yaşta Mevleviliğe yönelmiş, bir süre Konya'da Mevlânâ Dergâhı'nda bulunmuştur. Daha sonra İstanbul'a dönerek Yenikapı Mevlevihanesi'nde çilesini tamamlamış ve "dede" unvanını almıştır.
- Şeyh Galip, 1791 yılında Galata Mevlevihanesi'nin şeyhliğine getirilmiştir. Bu görev onun hem tasavvuf hem de edebiyat çevrelerinde daha geniş bir tanınırlık kazanmasını sağlamıştır.
- III. Selim, Şeyh Galip'in şiirlerini beğenen ve ona değer veren bir padişahtı. This dönemde Galata Mevlevihanesi'nin onarılması ve geliştirilmesi için çeşitli desteklerde bulunmuştur.
Şeyh Galip'in Edebî Kişiliği
- Şeyh Galip, divan edebiyatının son büyük şairi olarak kabul edilir. Ondan sonra da divan şiiri yazılmaya devam etmiş ancak onun ulaştığı sanat seviyesine erişilememiştir.
- Klasik şiir geleneğini en yüksek noktalardan birine taşımış, aynı zamanda bu geleneğe yeni bir soluk kazandırmıştır.
- Şiirlerinin temelinde tasavvuf düşüncesi yer alır. Özellikle Mevlevilik anlayışı eserlerinde belirgin şekilde hissedilir.
- İlahi aşk, insanın manevi olgunlaşması, Allah'a ulaşma arzusu ve vahdet-i vücut anlayışı şiirlerinde sıkça işlenen temalardır.
- Şeyh Galip, Türk edebiyatında Sebk-i Hindî akımının en önemli temsilcilerinden biridir.
- Bu anlayışta hayal gücü ön plandadır. Şairler derin anlamlar, karmaşık çağrışımlar ve özgün benzetmeler kullanırlar. Bu nedenle şiirler ilk okumada kolay anlaşılmaz.
- Şeyh Galip'in şiirlerinde son derece güçlü bir hayal dünyası vardır. Soyut kavramları somut görüntülerle ifade etmeyi başarmıştır.
- Kullandığı semboller sayesinde okuyucuya farklı anlam katmanları sunmuştur. Bu yönüyle bazı araştırmacılar tarafından Türk edebiyatındaki sembolik anlatımın öncülerinden biri olarak değerlendirilir.
- Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimelerden oluşan zengin bir dil kullanmıştır.
- Ağır ve sanatlı bir anlatımı tercih etmesine rağmen zaman zaman Türkçe kelimelere, deyimlere ve halk söyleyişlerine de yer vermiştir. Hece ölçüsüyle de şiirler yazmıştır. Saf Türkçeyle yazdığı bir şiiri ve sade dille yazdığı şarkıları da vardır.
- Şiirde ses güzelliğine büyük önem vermiştir. Kelimelerin anlamı kadar ses değerleriyle de ilgilenmiştir.
- Şiirlerinde ritim, uyum ve iç ahenk güçlü bir şekilde hissedilir.
- Şeyh Galip, geleneksel divan şiirinin kalıplarını kullanmasına rağmen yeni hayaller ve özgün mazmunlar geliştirmiştir.
- Şiirde sürekli yeni söz söylemenin mümkün olduğunu savunmuş ve bunu eserlerinde göstermiştir.
Şeyh Galip'in Sanat Anlayışı
- Şeyh Galip'e göre şiir, sıradan sözlerden farklıdır. Şair, hayal gücü ve ilham sayesinde yeni anlamlar ortaya koymalıdır.
- Ona göre geçmişte söylenenler tekrar edilmemeli, her dönemde yeni ve özgün ifadeler oluşturulmalıdır.
- Divan şiiri geleneğini iyi bilen Şeyh Galip, bu mirası korurken aynı zamanda geliştirmeyi amaçlamıştır.
- Bu nedenle hem klasik hem de yenilikçi özellikleri bir arada taşıyan bir sanat anlayışına sahiptir.
- Özellikle Hüsn ü Aşk'ta görüldüğü gibi sembolik ve alegorik anlatımı başarıyla kullanmıştır.
Şeyh Galip'in Eserleri
1. Divan
- Şairin şiirlerini topladığı eseridir. Yirmi dört yaşında divanını düzenlemiştir.
- Kaside, gazel, şarkı, rubai ve mesnevi gibi birçok nazım biçiminde şiir içerir.
- Şairin hayal gücü, dil ustalığı ve sanat anlayışı en geniş biçimde bu eserde görülür.
2. Hüsn ü Aşk
- Şeyh Galip'in en önemli eseridir.
- Türk edebiyatının en başarılı mesnevileri arasında kabul edilir.
- Alegorik ve tasavvufî özellikler taşıyan eser, şairin sanat gücünü ortaya koyan başyapıtıdır.
3. Şerh-i Cezîre-i Mesnevî
- Yusuf Sîneçâk'ın eserine yazılmış açıklama niteliğindeki bir çalışmadır.
- Şeyh Galip'in tasavvuf bilgisi ve nesir alanındaki başarısını göstermesi bakımından önemlidir.
4. Es-Sohbetü's-Sâfiyye
- Mevlevilikle ilgili bir esere yazılmış açıklamalar ve değerlendirmelerden oluşur.
- Şairin Mevlevi kültürüne ne kadar hâkim olduğunu ortaya koyar.
Hüsn ü Aşk'ın Özellikleri
- Şeyh Galip, bir edebiyat meclisinde Nabi'nin Hayrabad adlı eserinin övülmesi üzerine daha başarılı bir mesnevi yazabileceğini söylemiş ve bu eserini 26 yaşındayken kaleme almıştır.
- Eserin merkezinde ilahi aşka ulaşma yolculuğu yer alır.Tasavvuf yoluna giren bir kişinin karşılaştığı zorluklar ve sonunda hakikate ulaşması anlatılır.
- Hüsn ü Aşk, Türk edebiyatının en başarılı alegorik (temsilî) eserlerinden biridir. Kahramanlar yalnızca birer kişi değil; belirli düşünceleri, değerleri ve tasavvufî kavramları temsil eder. Hüsn, Allah'un mutlak güzelliğini temsil eder. Aşk, Allah'a ulaşmaya çalışan insanı ve dervişi temsil eder. Kalp Kalesi gönlü; Gayret çabayı; İsmet doğruluğu; Molla-yı Cünun ise mürşidi temsil eden sembolik unsurlardır.
TEST SORULARI:
XVIII. yüzyılda yaşamış Klasik Türk edebiyatı şairidir. Sebki Hindi'nin önemli temsilcileri arasında gösterilir. Genç yaşta divan sahibi olmuştur. Divan şiiri geleneğinin son büyük temsilcilerinden biri olarak gösterilir. Mesnevi yazma gücünü alegorik bir eser olan Hüsn-ü Aşk ile ispat etmiştir.
1. Bu parçada söz edilen şair aşağıdakilerden hangisidir? (2018-AYT)
- A) Nabî
- B) Nedim
- C) Şeyh Galip
- D) Şeyhülislam Yahya
- E) Hayali
…………. akımı Divan şiirinde en fazla etkisi olan akımlardandır. Hayal gücü bu akımda ön plandadır. Anlamın kapalı olması ise en önem verdikleri konudur. ……………. ve …………… akımın önemli isimlerindendir.
2. Bu akımda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
- A) Türkî-i Basît – Nef’î – Aydınlı Visali
- B) Sebk-i Hindî – Neşatî – Şeyh Galip
- C) Hikemî Tarz – Koca Ragıp Paşa – Nabi
- D) Sebk-i Hindî – Tatavlalı Mahremi – Edirneli Nazmi
- E) Mahallileşme akımı – Nedim – Şeyh Galip
Hüsn akdine çok baha gerekdir
Evvel sana kimya gerekdir
Durma sefer et diyår-i Kalb'e
Cân baş ko reh-güzar-i Kalb'e
Ol şehrde kimya olurmuş
Yolda bell çok bela olurmuş
Bin başlı bir ejderi münakkaş
Mumdan gemi altı bahar-ı ateş
Bin yıllık yol haråbe-i gam
Anın ötesi saray-i matem
Yukarıda bir kısmı verilen eser, alegorik özellikler gösterir. Şiir baştan sona tasavvufi özellikler taşır. Mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Nabi'nin Hayrabad'ını beğenmediği için şair bu eseri yazmıştır.
3. Bu parçada tanıtılan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yusufu Züleyha - Şeyyad Hamza
- B) Hüsnü Aşk-Şeyh Galip
- C) Garipname - Aşık Paşa
- D) Siham-1 Kaza - Nefi
- E) Fezailü'l-Cihad – Baki
“Divan şiirinin 18. yüzyıldaki en büyük ismi olan Şeyh Galip………………”
4. Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanamaz?
- A) genç yaşlarda Mevlevi Şeyhi olmuştur.
- B) Hüsnü Aşk adında bir mesnevi yazmıştır.
- C) ilk ve son şiirlerinde farklı mahlas kullanmıştır.
- D) Sebk-i Hindi akımının önemli bir temsilcisidir.
- E) Divan'ını hayattayken tamamlayamamıştır.
5. Şeyh Galip ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Divan şiirini, sembolik anlatımlarıyla daha da genişletmiştir.
- B) Eserlerinde aruz ölçüsünü kullanmış, heceyle eser yazmamıştır.
- C) Divan edebiyatının son büyük şairi olarak bilinir.
- D) Şiirlerinde çözülmesi zor mazmunlar kullanmıştır.
- E) Şiirlerinde tasavvufi aşk önemli bir alana sahiptir.
Cevaplar: 1C, 2B, 3B, 4E, 5B
0 Yorumlar
Yorumlarınızı bekliyorum.