Şair Bâkî Hayatı, Eserleri ve Özellikleri – PDF Ders Notu, Slayt İndir

Y. Ali Yüksel
Bâkî, divan edebiyatının en önemli şairlerinden biridir. Türk Dili ve Edebiyatı derslerinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu yazımızda Divan Şairi Bâkî’nin hayatını ve edebi yönünü, edebiyat tarihimizdeki önemini, tüm eserlerini ve AYT'de çıkan Bâkî hakkında sorulan çıkmış test sorusunu da içeren test sorularını bulabilirsiniz. 
Ayrıca yazının ilerleyen bölümlerinde, görsel olarak oldukça zengin bir şekilde hazırlanmış Şair Bâkî Sunusunu (Slayt) ve tüm anlatımları içeren Bâkî PDF Ders Notunu bilgisayarınıza ya da telefonunuza güvenle indirebilirsiniz. 
Fikirlerinizi, sorularınızı ve yorumlarınızı yazının sonundaki yorum bölümüne ekleyebilirsiniz. 
İyi çalışmalar...

Bâkî Kimdir? Hayatı

  • Asıl adı Mahmud Abdülbâkî olan Bâkî, 1526-1527 yılında İstanbul’da doğmuş, 7 Nisan 1600 tarihinde aynı şehirde vefat etmiştir.
  • Fakir bir ailenin çocuğu olup babası Fatih Camii müezzinlerinden Mehmed Efendi’dir; gençliğinde bir süre saraç/sıraç çıraklığı yapmış, güçlü okuma arzusuyla medrese eğitimine yönelmiştir.
  • Karamânîzâde Mehmed Efendi’den ders almış, Zâtî gibi usta şairlerle tanışmış; Kanûnî Sultan Süleyman döneminde “Sultânü’ş-şuarâ” ünvanını kazanarak ilmiye sınıfında müderrislik, kadılık ve kazaskerlik makamlarına yükselmiştir.
  • Hayatında iniş çıkışlar yaşamasına rağmen dört padişah (Kanûnî, II. Selim, III. Murad, III. Mehmed) döneminde el üstünde tutulmuş, çok istediği şeyhülislamlık makamına çok yaklaşmış ancak ulaşamamıştır.
  • Nükteci, hoşsohbet, zevk ve eğlenceye düşkün, hırslı bir kişiliğe sahipti; bu özellikleri bazen dedikodulara ve entrikalara yol açmıştır. Hicviyeleri ile de ünlüdür.

Bâkî’nin Edebi Yönü

  • Bâkî öncelikle bir gazel şairidir; kasideleri de başarılı olsa da gazellerinde hayatın zevklerini, aşkı, şarabı ve eğlenceyi terennüm etmiş, fâni ömrü değerlendirme felsefesini işlemiştir.
  • Şiirlerinde coşkun ilhamdan ziyade şekil mükemmelliği, ince hayaller, nükte, tevriye, îhâm gibi edebî sanatlara önem vermiş; imâle ve zihaf gibi nazım kusurlarını en aza indirmiştir. Şiirlerinde duygudan çok akla önem vermiştir.
  • İstanbul Türkçesi’ni divan şiirine yerleştirmiş, halk söyleyişlerinden de yararlanarak duru, âhenkli ve akıcı bir üslup geliştirmiştir.
  • Mesnevi yazmamıştır. Biçim açısından kusursuz şiirleri, duygu ve anlam bakımından Fuzûlî’ninkiler kadar derin, Nef’î’ninkiler kadar içten bulunmaz.

Bâkî’nin Önemi

  • Klasik Osmanlı şiirine söyleyiş gücü ve rahatlığı kazandırmış, Ahmedî’den itibaren gelen nazım kusurlarını büyük ölçüde gidermiş bir ustadır.
  • Şiirlerinde tasavvufî unsurlara (tevhid, münâcât, na’t) neredeyse hiç yer vermeyerek dünyevî zevklere odaklanmış; bu yönüyle Fuzûlî’den ayrılır ve Nedîm’e öncülük etmiştir.
  • Şöhreti Anadolu ve Rumeli’yi aşarak Azerbaycan, Iran, Irak, Hicaz ve Hint saraylarına ulaşmış; asırlarca “Sultânü’ş-şuarâ” ünvanıyla anılmış, şiirlerine nazîre ve tahmîsler yazılmıştır.
  • Bâkî, Kanuni’ye sunduğu şiirlerle onun himayesini kazanmış, padişahın ölümü üzerine edebiyatımızın en güzel mersiyelerinden birini yazmış, gazellerindeki güçlü ifade kudretiyle dikkati çeken şairler sultanıdır.

    • 📌 Tavsiye Yazı: Konuyla ilgili diğer çalışmamız olan FUZULİ ve SU KASİDESİ SLAYTI'na BURADAN ulaşabilirsiniz.

    Bâkî’nin Eserleri

    • Dîvân: En önemli eseri olup Kanûnî’nin isteğiyle ilk tertibi yapılmış, çeşitli nüshalarıyla 100’den fazla kopyası bulunan, Türk edebiyatının en çok okunan divanlarındandır; 27 kaside, 619 gazel, terkib-i bendler (özellikle terkib-i bend biçiminde yazılmış Kanuni Mersiyesi) içerir.
    • Fezâilü’l-cihâd: Sokullu Mehmed Paşa’nın emriyle Arapça bir eserin tercümesi; Müslümanları cihada teşvik eder, sade Türkçe ile yazılmıştır.
    • Meâlimü’l-yakīn fî sîreti seyyidi’l-mürselîn: Kastallânî’nin siyer kitabının genişletilmiş tercümesi; Sokullu’nun isteğiyle yapılmış, Hanefî mezhebine uyarlanmış önemli bir eserdir.
    • Fezâil-i Mekke: Mekke tarihi üzerine Kutbüddin el-Mekkî’nin eserinin tercümesi; 1579’da tamamlanarak III. Murad’a sunulmuştur.
    • Hadîs-i Erbain Tercümesi: Eyüp müderrisliği sırasında yaptığı, Ebû Eyyûb el-Ensârî’den rivayet edilen kırk hadisin tercümesi (nüshası tam olarak ele geçirilememiştir).
    • Ayrıca Kanuni Mersiyesi edebiyatımızın önemli örneklerindendir.

    Bâkî Hakkında Test Soruları

    .........., Kanuni’ye sunduğu şiirlerle onun himayesini kazanmıştır. Padişahın ölümü üzerine edebiyatımızın en güzel mersiyelerinden birini yazmıştır. Şairler sultanı olarak tanınan şair, gazellerindeki güçlü ifade kudretiyle dikkati çeker.

    1. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? (2020 AYT)

    A) Hayâlî B) Taşlıcalı Yahyâ C) Fuzûlî D) Bâkî E) Necâtî

    2. Baki ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    A) Şiirlerini topladığı Divan’ından başka eseri vardır.
    B) Kanuni Sultan Süleyman’ın ölümü üzerine yazdığı Kanuni Mersiyesi, en çok bilinen şiiridir.
    C) Hece vezni ile şiirler yazmıştır.
    D) Şiirlerinde din dışı konuları işlemiştir.
    E) Aşk, tabiat, devrin zenginliği gibi konulara yer verdiği şiirlerini nazım kusurlarından arındırmıştır.

    3. Aşağıdakilerden hangisi Baki için yanlış bir bilgidir?

    A) Şiirlerinde duygudan çok aklın ön planda olduğu görülmektedir.
    B) Biçim ve öz uyumunu eserlerinde sağlamaya çalışmıştır.
    C) Aşk, tabiat gibi konuları işlemiş olup tasavvufi konularda yazmamıştır.
    D) Mesnevilerinde daha sade bir dil kullanmıştır.
    E) Döneminde zevk ve eğlence şairi olarak da bilinmektedir.

    4. Aşağıdakilerden hangisi Bâkî’nin edebi kişiliğiyle ilgili doğru değildir?

    A) Gazellerinde hayatın zevklerini, aşkı ve eğlenceyi terennüm etmiştir.
    B) Şiirlerinde tasavvufi unsurlara (tevhid, münâcât, na’t) geniş yer vermiştir.
    C) Nazım kusurlarını (imâle ve zihaf) en aza indirmiştir.
    D) İnce hayaller, nükte, tevriye ve îhâm sanatlarını ustaca kullanmıştır.
    E) Divan şiirine söyleyiş kudreti ve akıcılık kazandırmıştır.

    5. Divan şair Bâkî’yle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

    A) Kanûnî Sultan Süleyman döneminde “Sultânü’ş-şuarâ” ünvanını almıştır.
    B) Hayatının son döneminde şeyhülislamlık makamına ulaşmıştır.
    C) İstanbul Kadılığı ve Rumeli Kazaskerliği görevlerinde bulunmuştur.
    D) Dört padişah döneminde (Kanûnî, II. Selim, III. Murad, III. Mehmed) iltifat görmüştür.
    E) Medrese öğrenimi görmüş ve çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır.

    Cevaplar: 1D, 2C, 3D, 4B, 5B

    📌 Tavsiye Yazı: Konunun bütününe ve genel hatlarına çalışmak isterseniz DİVAN EDEBİYATI SLAYT VE DERS NOTU çalışmamıza BURADAN ulaşabilirsiniz.

    Divan Şairi Bakî PDF Ders Notu – Slayt İndir

    Dosya bağlantıları hazırlanıyor... Lütfen 30 saniye bekleyin.

Yorum Gönder

0 Yorumlar

Yorumlarınızı bekliyorum.