10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları Sayfa 191 (MEB Yayınları)

1. Harnâme’den tabloda yer alan anlamları taşıyan dizeler bulunuz. Bu anlamların nasıl sağlandığını örnekteki gibi açıklayınız.
❓ CEVAP:
Sebep-sonuç
Yok mudur gökde ıldızumuz
K’olmadı yir yüzünde boynuzumuz

Sebep-sonuç anlamı “ki” bağlacıyla sağlanmıştır.
Amaç-sonuç
Varayın ben de buğday işleyeyin / Anda yaylayup anda kışlayayın
Eşek, buğday işlemek amacıyla gitmek istemektedir. Amaç-sonuç anlamı fiillerle kurulmuştur.
Koşul-sonuç
Har eger hor u bî-temiz oldı / Çünki yük tutar ol aziz oldı
Eşek hor görülse bile, yük taşıdığı takdirde değerli olur. Koşul anlamı “eger” ve “çünki” ile sağlanmıştır.
Karşılaştırma
Çün sığırdan eşek nite ola kem
Eşek ile sığır karşılaştırılmıştır. “-dan” ekiyle karşılaştırma yapılmıştır.
Benzetme
Tâc-ı devlet konuldı başlarına
Öküzlerin boynuzları taça benzetilmiştir. Benzetme mecaz yoluyla yapılmıştır.
Yakınma
Bizüm ulu işimüz odundur / Od uran içimüze o dûndur
Eşek, yaptığı işten ve çektiği sıkıntıdan şikâyet etmektedir. Bu dizelerde yakınma vardır.
Tasarı
Varayın ben de buğday işleyeyin
Eşeğin geleceğe yönelik bir planı vardır. Henüz gerçekleşmemiş bir düşünce olduğu için tasarı anlamı taşır.
Sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, karşılaştırma, benzetme, yakınma, tasarı gibi konu başlıklarını içeren CÜMLEDE ANLAM konu anlatımı ve slaytına BURADAN ulaşabilirsiniz.
1. a) Aşağıdaki kavramlardan hangisi Harnâme’nin temasını en iyi şekilde yansıtmaktadır?
❓ CEVAP:
Açgözlülük
b) Şairin bu temayı seçme sebebi/sebepleri neler olabilir?
❓ CEVAP:
Şair, insanların başkalarında olanı kıskanmasını ve kendi durumlarından memnun olmamalarını eleştirmek istemiş olabilir. Toplumda herkesin her göreve ve nimete layık olmadığını anlatmak için bu temayı seçmiştir. İnsanların haddini bilmesi gerektiğini göstermek istemiştir.
c) Metnin dil ve anlatımının dönemin diğer türlerine (gazel, kaside, murabba, terkibibent vb.) göre sade olduğu görülmektedir. Şairin bu tercihinin gerekçeleri neler olabilir? Açıklayınız.
❓ CEVAP:
Şair, vermek istediği dersi herkesin kolayca anlamasını istemiş olabilir. Hikâye anlatımına dayalı bir eser olduğu için ağır ve süslü bir dil kullanmamıştır. Ayrıca halkın ilgisini çekmek ve öğüdün daha etkili olması için sade bir anlatımı tercih etmiş olabilir.

Yorum Gönder

0 Yorumlar