Divan-ı Hikmet Konu Anlatımı, Özellikleri, Önemi, (PDF - Slayt)

Y. Ali Yüksel

Divan-ı Hikmet, İslami Dönem Türk Edebiyatı'nın önemli eserlerinden biridir. Türk Dili ve Edebiyatı dersinde de ayrıntılı işlenmektedir. Yine AYT'de öğrencilere sorulan eserler arasındadır. Bu yazıda Divanı Hikmet'le ilgili derste ihtiyacınız olan bütün bilgileri bulabilirsiniz. Divanı Hikmet nedir, Divan-ı Hikmet'in konusu, Divan-ı Hikmet'in yazarı, Divan-ı Hikmet'in önemi, AYT'de nasıl sorulmuş gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. 

Ayrıca yazının sonundaki indirme bölümünden Divan-ı Hikmet konu anlatımı PDF'si ve yazının içinde gördüğünüz Divan-ı Hikmet Slaytını powerpoint sunumu olarak indirebilirsiniz.

Divan-ı Hikmet Genel Bilgiler

  • 12. yüzyılda Hoca Ahmet Yesevî tarafından yazılan dinî-tasavvufî şiirlerin toplandığı bir eserdir.
  • Eserin konusu Allah aşkı, Peygamber sevgisi, ahlaklı olma ve dünya-ahiret düşüncesidir. Aynı zamanda bir nasihatname özelliği taşır ve insanlara doğru yolu gösterir.
  • Eserdeki hikmet sayısı farklı kaynaklara göre değişir. En yaygın olarak 144 hikmet ve 1 münacaat olduğu kabul edilir.

Divan-ı Hikmet Şairi Ahmet Yesevî Kimdir?

  • Ahmet Yesevi, 12. yüzyılda Türkistan’da yaşamış önemli bir mutasavvıf ve şairdir.
  • Yesevilik tarikatının kurucusu olan Ahmet Yesevî önemli bir din büyüğüdür.
  • Küçük yaşta babasını kaybetmiş, ilk eğitimini Arslan Baba’dan almış, sonra Buhara’da Yusuf Hemedani’den ders görmüştür.
  • Öğretisini “Dört Kapı” (Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat) üzerine kurmuştur ve düşünceleri Anadolu’daki birçok mutasavvıfı etkilemiştir.

Divan-ı Hikmet Neden Önemlidir?

  • Divan-ı Hikmet, İslamiyet sonrası Türk edebiyatının en eski eserlerinden biridir. Bu yönüyle Kutadgu Bilig ve Atabetü’l Hakayık ile ayn dönemin önemli eserlerindendir.
  • Tasavvufi halk edebiyatının başlangıcı kabul edilir ve Türk halk edebiyatı geleneğinin devamı gibidir.
  • Türklerin İslamiyet’i öğrenmesinde çok etkili olmuştur çünkü sade ve anlaşılır bir dille yazılmıştır.

Divan-ı Hikmet’in Şekil ve Dil Özellikleri

  • Eserde hem hece ölçüsü hem de aruz ölçüsü kullanılmıştır. En yaygın kalıplar 7’li ve 12’li hecedir (4+3, 4+4+4).
  • Şiirler genelde dörtlük şeklindedir ve her dörtlüğe “hikmet” denir. Bazı bölümlerde beyit de kullanılmıştır.
  • Dil sade ve anlaşılırdır. Eser Arap alfabesiyle yazılmış ve Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.
  • Şiirlerde hem millî unsurlar (hece, dörtlük) hem de İslamî unsurlar bir arada kullanılmıştır.
  • Hikmetlerde genellikle abcd dddb eeeb şeklinde bir uyak düzeni görülür. Özellikle dörtlüklerin son dizelerinin aynı kafiyeyle bitmesi, şiirlerin ezgili şekilde okunmasını kolaylaştırır.

Divan-ı Hikmet Konulu AYT Test Soruları

12. yüzyılda Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır.
Türk kültürünün Orta Asya sahasında İslamiyet’in kabulüyle başlayan değişiminin ve
yeniden yapılanmasının ilk ürünlerindendir.
Eser, İslam ruhuna uygun ideal insan ve toplum oluşturma çabalarının bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır.

1. Bazı özellikleri verilen eser aşağıdakilerden hangisidir? (2016)
A) Divan-ı Hikmet
B) Kutadgu Bilig
C) Atabetü’l-Hakayık
D) Divanü Lügâti’t-Türk
E) Vesiletü’n-Necât

I. Divân-ı Hikmet
II. Muhakemetü’l Lugateyn
III. Atabetü'l Hakayık
IV. Dede Korkut Kitabı
V. Divânu Lugâti’t-Türk

→ Ahmet Yesevi ve dervişleri tarafından öne çıkarılan bir türe ait şiirlerin toplandığı eser olarak bilinir.
→ Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan bu eser, Türkçe-Arapça sözlük niteliğindedir.
→ Birçok hikâyeden oluşan bu eser, Oğuzların sosyokültürel hayatını kurgusal bir anlatımla ele alır.

2. Yukarıdaki eser adları ile özellikleri eşleştirildiğinde hangi iki eser adı dışta kalır? (2020)
A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) III ve V
E) IV ve V

Cibril aydı ümmet işi sizge ber-hak
Kökke çıkıp melâyikdin alur sebak
Nâlişige nâle kılur heftüm tabak
Ol sebebdin altmış üçde kirdim yirge
(Günümüz Türkçesiyle)
Cebrail dedi: Ümmet işi size haktır,
Göğe çıkıp meleklerden dersler alır,
Yedi tabaka gök iniltisiyle iniler,
O sebepten altmış üçte girdim yere.

3. Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Hoca Ahmet Yesevi'nin Divân-ı Hikmet adlı eserinden alınmıştır.
B) Son dizesinde Hz. Muhammed'in öldüğü yaşa atıfta bulunulmuştur.
C) Tasavvuf ve İslam terimlerine yer verilmiştir.
D) İçerik yönünden İslam öncesindeki koşuklara benzemektedir.
E) Biçim yönünden İslam öncesi geleneğin devamı niteliğindedir.

Gârib fakîr yetimleri Resûl sordi
Uşol tüni Mirâc çıkıp dîdâr kördi
Kaytıp tüşüp garib yetim izlep yördi
Gârîblerni izin izlep tüştim muna
(Garip, fakir, yetimleri Resul sordu
Hem o gece Miraç'a çıkıp didar gördü
Geri inip garip, yetim izleyip yürüdü
Gariplerin izini izleyip indim işte)

4. Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Telmih sanatına başvurulmuştur.
B) 12'li hece ölçüsü ile yazılmıştır.
C) Dinî tasavvufi bir içeriğe sahiptir.
D) Zengin kafiyeye yer verilmiştir.
E) Kelime tekrarları kullanılmıştır.

Cevaplar: 1-A, 2-C, 3-D, 4-D

Divan-ı Hikmet Konu Anlatımı PDF - Slayt İndir

Yorum Gönder

0 Yorumlar

Yorumlarınızı bekliyorum.